مادیول دوم: خطرات حفاظت از کودک در محیط‌های آموزشی

هدف

هدف این مادیول آن است که اشتراک‌کنندگان به‌گونه‌ای عمیق خطرات عمدهٔ حفاظت از کودک (Child Protection) را که به‌طور معمول کودکان را در محیط‌های آموزشی افغانستان متأثر می‌سازد، درک نمایند. در این مادیول بررسی می‌شود که چگونه خشونت، سوءرفتار، غفلت و استثمار می‌تواند در داخل یا پیرامون مکان های آموزشی رخ دهد؛ چگونه کار کودک و شیوه‌های زیان‌بار باعث وقفه در آموزش و افزایش آسیب‌پذیری می‌شود؛ چگونه شرایط اضطراری و بی‌جاشدگی این خطرات را تشدید می‌کند؛ و چگونه جنسیت بر میزان مواجههٔ کودکان با آسیب تأثیر می‌گذارد. در پایان این مادیول، انتظار می‌رود اشتراک‌کنندگان بتوانند الگوهای خطر را تشخیص دهند، علل ریشه‌ای را بهتر درک کنند و اقدامات عملیِ مبتنی بر پیشگیری را در چارچوب برنامه‌های آموزشی به‌کار گیرند.

1.2 خشونت، سوءرفتار، غفلت و استثمار

محیط‌های آموزشی می‌توانند نقش محافظتی داشته باشند، اما در عین حال ممکن است به فضاهایی تبدیل شوند که کودکان در آن‌ها آسیب ببینند یا در معرض خطر قرار گیرند. در افغانستان، برخی رفتارهای زیان‌بار گاهی به‌عنوان روش‌های «عادی» یا «ضروری» برای نظم و انضباط تلقی می‌شوند، در حالی‌که برخی خطرات دیگر به‌دلیل شرم، ترس یا فشارهای اجتماعی پنهان باقی می‌مانند. فعالان آموزشی (Education Actors) باید این خطرات را به‌روشنی درک کنند تا بتوانند از آسیب پیشگیری کرده و پاسخ مناسب ارائه دهند.

خشونت در محیط‌های آموزشی

خشونت شامل هر عملی است که باعث آسیب جسمی یا روانی شود. در محیط‌های آموزشی، خشونت ممکن است توسط بزرگ‌سالان (معلمان، کارمندان، محافظان یا داوطلبان)، توسط هم‌سالان (قلدری)، یا در مسیر رفت‌وآمد به مکتب رخ دهد.

خطرات رایج خشونت‌های مرتبط با محیط مکتب شامل موارد زیر است:

•       تنبیه بدنی (لت‌وکوب، سیلی‌زدن، ضربه‌زدن با اشیا)

•       تهدید و ارعاب (انضباط مبتنی بر ترس)

•       تحقیر و شرمسارسازی (توهین، خجالت‌دادن در جمع)

•       قلدری میان شاگردان (نام‌گذاری توهین‌آمیز، نادیده گرفته شدن اجتماعی، درگیری فیزیکی)

•       خشونت در مسیر مکتب (آزار، دزدی، تهدید)

حتی در مواردی که آسیب جسمی به‌طور واضح دیده نمی‌شود، خشونت عاطفی می‌تواند پیامدهای درازمدتی مانند اضطراب، کاهش اعتمادبه‌نفس، تمرکز ضعیف و ترک تعلیم به‌دنبال داشته باشد.