مادیول دوازدهم: چارچوب‌های حقوقی و پالیسی حفاظت از کودک در آموزش

هدف

هدف این مادیول تقویت درک کارمندان آموزشی از چارچوب‌های حقوقی و پالیسی‌هایی است که حفاظت از کودک را در برنامه‌های آموزشی افغانستان شکل می‌دهند. اشتراک‌کنندگان با چارچوب‌های بین‌المللی کلیدی حقوق کودک و حفاظت از کودک مرتبط با آموزش، قوانین و پالیسی‌های ملی مؤثر بر مصونیت و رفاه کودکان، و نقش‌ها و مسئولیت‌های نهادهای غیردولتی (NGOs)، سازمان‌های جامعهٔ مدنی (CSOs) و کارمندان آموزشی آشنا می‌شوند. این مادیول همچنان بررسی می‌کند که چگونه در بستر کنونی افغانستان، ضمن رعایت الزامات حقوقی و اخلاقی و محدودیت‌های عملیاتی، منافع عالی کودک و حفاظت از او در اولویت قرار داده شود

1.12  چارچوب‌های بین‌المللی حفاظت از کودک و حقوق کودک مرتبط با آموزش

چارچوب‌های بین‌المللی حفاظت از کودک و حقوق کودک، معیارهای جهانی را برای تأمین مصونیت، کرامت و رفاه کودکان تعیین می‌کنند. این چارچوب‌ها راهنمای برنامه‌های آموزشی در سراسر جهان بوده و در بسترهای شکننده و متأثر از منازعه، مانند افغانستان، اهمیت ویژه‌ای دارند.

Convention on the Rights of the Child (CRC)
کنوانسیون حقوق کودک

کنوانسیون حقوق کودک (Convention on the Rights of the Child – CRC) جامع‌ترین معاهدهٔ بین‌المللی در مورد حقوق کودک است و یک چارچوب حقوقی اساسی برای حفاظت از کودک در آموزش فراهم می‌سازد. این کنوانسیون کودکان را به‌عنوان دارندگان حق به‌رسمیت می‌شناسد و دولت‌ها و سایر مسئولان مکلف را ملزم می‌نماید تا آنان را از هرگونه آسیب محافظت کنند.

اصول کلیدی کنوانسیون حقوق کودک که با آموزش مرتبط می‌باشند، عبارت‌اند از:

•       منافع عالی کودک – تمام اقدامات مرتبط با کودکان باید رفاه و مصونیت آنان را در اولویت قرار دهد (ماده 3)

•       حق محافظت در برابر خشونت، سوءاستفاده و غفلت (ماده 19)

•        حق دسترسی به آموزشی که کرامت انسانی و رشد همه‌جانبهٔ کودک را تقویت کند (مواد 28 و 29)

•        حق مشارکت – دیدگاه‌های کودکان باید در موضوعاتی که بر زندگی آنان تأثیر می‌گذارد، مورد توجه قرار گیرد (ماده 12)

در برنامه‌های آموزشی، این اصول به ایجاد محیط‌های آموزشی مصون، استفاده از روش‌های انضباطی غیرخشونت‌آمیز، دسترسی عادلانه و فراگیر به آموزش، و مشارکت معنادار شاگردان ترجمه می‌شوند.

مثال:

یک نهاد آموزشی غیردولتی مقررات مکتب را به‌گونه‌ای تدوین می‌کند که تنبیه بدنی و تحقیر شاگردان را ممنوع می‌سازد. این اقدام بازتاب‌دهندهٔ اصول کنوانسیون حقوق کودک در بخش کرامت انسانی و محافظت در برابر خشونت است.

استانداردهای آموزش در حالات اضطراری و حفاظت از کودک

در شرایط بحران و پاسخ‌های بشردوستانه، رهنمودهای بین‌المللی مشخص می‌سازند که مسئولیت‌های آموزش و حفاظت از کودک چگونه باید در زمانی‌که سیستم‌ها مختل می‌شوند، تطبیق گردد.

استانداردهای حداقلی شبکهٔ بین‌نهادی آموزش در حالات اضطراری (Inter-Agency Network for Education in Emergencies – INEE) تأکید می‌کند که برنامه‌های آموزشی باید حتی در شرایط اضطراری نیز مصون، فراگیر و محافظتی باشند. این استانداردها بر موارد زیر تمرکز دارند:

•       ایجاد محیط‌های آموزشی مصون

•        محافظت از کودکان در برابر سوءاستفاده و بهره‌کشی

•       هماهنگی با نهادهای فعال در بخش حفاظت از کودک

•       پاسخگویی در برابر جمعیت‌های متأثر

همچنان، استانداردهای حداقلی حفاظت از کودک در اقدامات بشردوستانه (Minimum Standards for Child Protection in Humanitarian Action) اصول حفاظتی قابل تطبیق در محیط‌های آموزشی را تشریح می‌کند که شامل پیشگیری، شناسایی، ارجاع و پاسخ‌دهی به موارد نگرانی می‌باشد.

با توجه به این‌که کارمندان آموزشی در افغانستان اغلب در محیط‌هایی فعالیت می‌کنند که تحت تأثیر بی‌جاشدگی، آفات طبیعی یا بی‌ثباتی قرار دارند، تطبیق این استانداردها از اهمیت ویژه برخوردار است.