مصونیت و حفاظت از بهره‌بری، سوءاستفاده و آزار جنسی مادیول اول درس سوم

ورود و تحول مصونیت و حفاظت از بهره‌بری، سوءاستفاده و آزار جنسی (PSEA) در افغانستان

گام‌های اولیه (۲۰۱۰–۲۰۱۵)

با افزایش کمک‌های بین‌المللی، بسیاری از نهادهای بین‌المللی غیردولتی (INGOs) از شرکای داخلی خود خواستند تا اصول مصونیت و حفاظت از بهره‌بری، سوءاستفاده و آزار جنسی (PSEA) را تطبیق دهند. این اقدامات بیشتر بر مصونیت از کودکان در مکاتب، کلینیک‌ها و پرورشگاه‌ها تمرکز داشت.

رشد مالکیت داخلی:

تا سال ۲۰۱۵، شماری از نهادهای داخلی افغانستان شروع به تهیه پالیسی‌های مستقل مصونیت کردند. این اقدامات اغلب در نتیجه حسابرسی‌های تمویل‌کنندگان و شرایط همکاری صورت گرفت. برای مثال:

• امضای فورم «قواعد رفتاری» توسط آموزگاران
• نصب صندوق شکایات با نظارت زنان
• برگزاری جلسات آگاهی‌دهی در زبان‌های محلی

چالش‌های عملی:

• تابوهای فرهنگی در خصوص سوءاستفاده جنسی، به‌ویژه در رابطه با کودکان
• محدودیت‌های جنسیتی که مانع از گزارش‌دهی دختران می‌شود
• بی‌اعتمادی به نهادهای غیردولتی یا دولتی برای حمایت از گزارش‌دهندگان
• ترس از انتقام‌جویی در جوامع نزدیک یا قبیله‌ای

3. تأثیر تمویل‌کنندگان جهانی و معیارهای بین‌المللی

شرایط تمویل‌کنندگان:

نهادهایی مانند USAID، ECHO و FCDO شرکای خود را مکلف ساخته‌اند که:

• دارای پالیسی‌های کتبی در زمینه مصونیت و حفاظت از بهره‌بری، سوءاستفاده و آزار جنسی (PSEA) باشند
• آموزش‌های الزامی را برگزار نمایند
• سیستم‌های گزارش‌دهی محرمانه و ایمن ایجاد کنند
• شکایات را بررسی و اقدامات اصلاحی را اجرا نمایند

بطور مثال، دفتر حمایت‌های بشری و محافظت مدنی اروپا (European Civil Protection and Humanitarian Aid Operations – ECHO) موضوع مصونیت را در پلان‌های تطبیق بشری خود (Humanitarian Implementation Plans – HIPs) به‌عنوان یک شرط اجتناب‌ناپذیر و غیرقابل‌مذاکره درج کرده است (ECHO, 2022). 

چارچوب‌های جهانی راهنما:

• استاندارد اساسی بشردوستانه Core Humanitarian Standard (CHS) –، اصل سوم آن بر جلوگیری از سوءاستفاده و پاسخگویی تأکید دارد
•   رهنمودهای IASC –  ابزارها و ساختارهای هماهنگی را فراهم می‌سازد
• کتاب راهنمای Sphere –  حفاظت از بهره‌بری، سوءاستفاده و آزار جنسی (PSEA) را به‌عنوان یک اصل اساسی بشردوستانه ذکر می‌کند

کمیته بین‌المللی هماهنگی (IASC)

کمیته بین‌المللی هماهنگی بالاترین نهاد هماهنگی بشردوستانه در چارچوب سازمان ملل است که شامل شرکای دولتی و غیردولتی می‌باشد. این نهاد در سال ۲۰۰۲ شش اصل اساسی را برای حفاظت از بهره‌بری، سوءاستفاده و آزار جنسی (PSEA) تدوین کرد که در سال ۲۰۱۹ به‌روز شدند.

شش اصل اساسی IASC  در مورد حفاظت از بهره‌بری، سوءاستفاده و آزار جنسی (PSEA):

1. هرگونه بهره‌بری یا سوءاستفاده جنسی توسط کارمندان امدادگر یک تخطی جدی است و باید منجر به خاتمه وظیفه شود.
2. هرگونه رابطه جنسی با افراد زیر سن ۱۸ سال ممنوع است، حتی اگر در قوانین ملی سن رضایت کمتر باشد.
3. تبادله پول، خدمات، وظایف یا اقلام در ازای رابطه جنسی ممنوع است.
4. روابط جنسی بین کارمندان و دریافت‌کنندگان کمک به‌دلیل نابرابری قدرت به‌شدت منع شده است.
5. هرگاه یک کارمند نگرانی یا شکی در مورد سوءاستفاده جنسی توسط همکار داشته باشد، باید فوراً آن را از طریق کانال‌های تعیین‌شده گزارش دهد.
6. سازمان‌های بشردوستانه باید محیطی فراهم کنند که از بهره‌بری، سوءاستفاده و آزار جنسی (PSEA) جلوگیری کرده و اجرای این اصول را تضمین نماید.

4. چرا دانستن این تاریخچه مهم است؟

مصونیت و حفاظت از بهره‌بری، سوءاستفاده و آزار جنسی (PSEA) تنها یک الزام از سوی تمویل‌کنندگان نیست، بلکه پاسخی مستقیم به آسیب‌های واقعی و بحران اعتماد است. آگاهی از منشأ این پالیسی‌ها کمک می‌کند تا:

• کارمندان دلیل وجود این قوانین را درک کنند
• به هزینه‌های نادیده‌گرفتن تخطی‌ها آگاه شوند
• رویکرد پیشگیرانه نسبت به پاسخ‌دهی منفعلانه اتخاذ گردد و در عین حال، اصول جهانی با واقعیت‌های محلی بدون کاهش سطح مصونیت، تطبیق یابد.