مادیول یازدهم:  پاسخ‌گویی به ادعاها – رویکرد متضرر ‌محور (Survivor-Centered) و اقدامات فوری

اهداف مادیول

در پایان این مادیول، اشتراک‌کنندگان قادر خواهند بود تا:

• اصول رویکرد متضررمحور را در چارچوب مصونیت درک کنند؛
• اقدامات فوری مورد نیاز پس از دریافت یک گزارش مصونیت را توضیح دهند؛
• ملاحظات خاص در مواردی که متضرر کودک است را شناسایی کنند؛
• به‌گونه‌ای پاسخ دهند که عزت، امنیت و پاسخگویی برای همه طرف‌ها تضمین شود.

مقدمه

دریافت گزارشی از سوءاستفاده یا بهره‌بری، لحظه‌ای است که ارزش‌ها، آمادگی و حرفه‌ای بودن یک نهاد را مورد آزمایش قرار می‌دهد.  نحوه واکنش یک کارمند یا داوطلب می‌تواند از متضرر حفاظت کند—یا آسیب بیشتری وارد نماید.

رویکرد متضرر‌محور (Survivor-Centered) متضرر را در مرکز تصمیم‌گیری و اقدامات قرار می‌دهد. این مادیول نشان می‌دهد که چگونه باید به نگرانی‌های مصونیتی به‌گونه‌ای به‌موقع، محترمانه، محرمانه و حمایتی پاسخ داده شود، به‌ویژه زمانی‌که بازمانده یا متضرر کودک باشد. همچنین اقدامات مهم بلافاصله پس از گزارش و بایدها و نبایدهای کارمندان خط اول را تشریح می‌کند.

منابع:

• UNHCR، رهنمودهای مداخلات مبتنی بر خشونت جنسیتی، ۲۰۱۹
• CHS Alliance، جعبه ابزار رویکرد بازمانده‌محور، ۲۰۲۰

1.  اصول رویکرد متضرر‌محور (Principles of a Survivor-Centered Approach)

رویکرد متضرر‌محور تضمین می‌کند که حقوق، عزت و خواسته‌های شخص آسیب‌دیده در تمامی مراحل محترم شمرده شوند.  این اصل به‌ویژه در موارد بهره‌بری و سوءاستفاده جنسی(PSEA – Prevention of Sexual Exploitation and Abuse)  اهمیت حیاتی دارد.

اصول کلیدی:

• ایمنی:  متضرر باید از آسیب بیشتر، تلافی یا ننگ اجتماعی مصون باشد
• محرمانگی:  اطلاعات فقط بر اساس نیاز دانستن به اشتراک گذاشته شود
• احترام:  دیدگاه‌ها، خواسته‌ها و تجربه‌های متضرر باید جدی گرفته شوند
• عدم تبعیض: بدون قضاوت بر اساس جنسیت، قومیت، سن یا معلولیت
• رضایت آگاهانه:  تصمیم‌گیری درباره اقدامات بعدی باید تا جای ممکن توسط خود متضرر انجام شود

2. اقدامات فوری پس از دریافت گزارش

دقایق و ساعات اولیه پس از دریافت ادعای مصونیت، بسیار حیاتی‌اند. در این مرحله هدف اصلی تحقیق نیست، بلکه حفاظت از متضرر، حفظ شواهد در صورت وجود و رعایت پروتکل‌هایی است که از آسیب بیشتر جلوگیری کنند.

1.2  اقداماتی که باید فوراً انجام شوند

• آرام بمانید و گوش دهید:  فضایی امن ایجاد کنید.  بگذارید متضرر با کلمات خودش صحبت کند.  قطع نکنید و بازجویی نکنید
• متضرر را باور کنید:  شک یا تردید نشان ندهید. بسیاری از قربانیان از باور نشدن می‌ترسند
• تأمین ایمنی:  بررسی کنید که آیا متضرر در خطر فوری قرار دارد یا نه. در صورت نیاز، او را از محل حادثه دور کرده و شخص تماس مصونیت را مطلع سازید
• رعایت حریم خصوصی:  ماجرا را فقط با اشخاص مشخص‌شده مانند مسؤول مصونیت یا تیم مربوطه در میان بگذارید
• ثبت بی‌طرفانه:  در صورت نیاز، دقیقاً آنچه گفته شده را بنویسید—بدون تفسیر یا قضاوت
• گزارش فوری:  به شخص مسول مصونیت اطلاع دهید یا طبق پروتکل نهاد عمل کنید

مثال:
یک کارمند اجتماعی از یک کودک می‌شنود که داوطلبی او را به‌گونه‌ای نامناسب لمس کرده. کارمند داوطلب را مواجه نمی‌سازد، بلکه با آرامش از کودک تشکر کرده، یادداشت میکند و در کمتر از نیم ساعت تیم مصونیت را مطلع می‌سازد.