مادیول اول: معرفی آموزش در شرایط اضطراری

اهداف
تا پایان این مادیول، اشتراک‌کنندگان تعریف و دامنه آموزش در شرایط اضطراری (Education in Emergencies – EiE) و این‌که چرا یک برنامه حیاتی بشردوستانه محسوب می‌شود را درک خواهند کرد. اشتراک‌کنندگان قادر خواهند بود توضیح دهند که چرا آموزش در جریان بحران‌ها به‌عنوان یک اقدام نجات‌دهنده جان شناخته می‌شود، تشریح کنند که آموزش در شرایط اضطراری چگونه در چارچوب پاسخ‌دهی و بهبود بشردوستانه جای می‌گیرد، و چالش‌های اصلی آموزشی را که در شرایط اضطراری در افغانستان وجود دارد شناسایی نمایند. این مادیول یک بنیاد مفهومی و عملی قوی برای درک آموزش در شرایط اضطراری و تطبیق مؤثر آن در مادیول‌های بعدی ایجاد می‌کند.

مقدمه
آموزش در شرایط اضطراری پاسخی حیاتی به موقعیت‌هایی است که بحران‌ها دسترسی کودکان به یادگیری امن و معنادار را مختل می‌سازد. در شرایط مانند افغانستان که منازعه، بی‌جاشدگی و خطرات طبیعی به‌طور مکرر آموزش را دچار اختلال می‌کند، آموزش در شرایط اضطراری (EiE) فراتر از آموزش صرفاً درسی است؛ این نوع آموزش حفاظت، ثبات و تداوم را فراهم می‌سازد. این مادیول مفاهیم اساسی، دامنه و اهمیت بشردوستانه آموزش در شرایط اضطراری را معرفی می‌کند و توضیح می‌دهد که چرا آموزش در جریان شرایط اضطراری نجات‌دهنده جان تلقی می‌شود و چگونه هم از پاسخ‌دهی فوری و هم از بهبود درازمدت حمایت می‌کند.

1.1 تعریف و بستر آموزش در شرایط اضطراری

آموزش در شرایط اضطراری (Education in Emergencies – EiE) به ارائه آموزش امن، فراگیر، مرتبط و باکیفیت برای کودکان، نوجوانان و جوانانی اشاره دارد که آموزش آنان به دلیل شرایط اضطراری مختل شده است. شرایط اضطراری می‌تواند شامل منازعه مسلحانه، حوادث طبیعی، بی‌جاشدگی، همه‌گیری‌ها یا بحران‌های طولانی‌مدتی باشد که نظام‌های آموزشی را تضعیف یا مختل می‌سازد.

آموزش در شرایط اضطراری محدود به مکتب‌داری سنتی نیست. بستر آن شامل موارد ذیل می‌باشد:

·       فعالیت‌های آموزشی رسمی همسو با نصاب‌های آموزشی شناخته‌شده

·       آموزش‌های غیررسمی مانند برنامه‌های یادگیری تسریعی و صنف‌های جبرانی

·       امکانات موقت یادگیری در جریان بحران‌های حاد

·       اقدامات آمادگی برای محافظت از آموزش پیش از وقوع شرایط اضطراری

·       حمایت از انتقال به برنامه‌های آموزشی درازمدت‌تر در مرحله بهبود

آموزش در شرایط اضطراری در تمام مراحل شرایط اضطراری قابل تطبیق است:

·       Preparedness: برنامه‌ریزی برای خطراتی که ممکن است آموزش را مختل سازد

·        Response: احیای سریع فرصت‌های یادگیری

·       Recovery: حمایت از ادغام مجدد و تقویت نظام آموزشی

در افغانستان، اختلال آموزشی به‌ندرت یک رویداد واحد است. بسیاری از کودکان به دلیل منازعه، بی‌جاشدگی و خطرات طبیعی با وقفه‌های مکرر آموزشی مواجه می‌شوند. در نتیجه، آموزش در شرایط اضطراری باید انعطاف‌پذیر و سازگار باشد و بتواند در عین حفظ حداقل معیارهای کیفیت و ایمنی، به شرایط در حال تغییر پاسخ دهد.

دامنه آموزش در شرایط اضطراری همچنان شامل موارد ذیل است:

·       حفاظت و مصون‌سازی در محیط‌های یادگیری

·       شمولیت شاگردان حاشیه‌نشین و آسیب‌پذیر

·       حمایت از معلمان و تسهیل‌کنندگان که در شرایط بحرانی فعالیت می‌کنند

·       هماهنگی با نهاد های بشردوستانه و آموزشی

آموزش در شرایط اضطراری، آموزش را هم به‌عنوان یک حق اساسی و هم به‌عنوان یک خدمت حفاظتی بشردوستانه به رسمیت می‌شناسد که باید حتی در دشوارترین شرایط نیز حفظ گردد.

2.1 چرا آموزش نجات‌دهنده جان است

آموزش به‌گونه گسترده به‌عنوان یک برنامه نجات‌دهنده جان در شرایط اضطراری شناخته می‌شود. هرچند آموزش جایگزین بخش‌های حیاتی نجات‌دهنده جان مانند غذا، صحت یا سرپناه نمی‌گردد، اما نقش اساسی در کاهش آسیب‌ها، حفاظت از کودکان و حمایت از بقا و سلامت ایفا می‌کند.