مادیول ششم: حفاظت، مصون‌سازی و رفاه

اهداف

تا پایان این مادیول، اشتراک‌کنندگان درک خواهند کرد که آموزش چگونه به‌عنوان یک اقدام حفاظتی در شرایط اضطراری عمل می‌کند و چرا مصون‌سازی و رفاه در چارچوب برنامه‌های آموزشی از اهمیت اساسی برخوردار است. اشتراک‌کنندگان قادر خواهند بود خطرات رایج حفاظتی در محیط‌های آموزشی را شناسایی نمایند، مسئولیت‌های مربوط به مصون‌سازی و حفاظت در برابر سوءاستفاده و سوء‌استفاده جنسی (Protection from Sexual Exploitation and Abuse – PSEA) را درک کنند، پالیسی‌های حفاظت از کودک را در محیط‌های آموزشی تطبیق نمایند، و مسیرهای ارجاع مناسب و میکانیزم‌های هماهنگی را در افغانستان دنبال کنند. این مادیول توانایی اشتراک‌کنندگان را برای اطمینان از این‌که برنامه های آموزشی سبب آسیب نمی‌گردد و به‌گونه فعال به مصونیت و رفاه کودکان کمک می‌کند، تقویت می‌نماید.

مقدمه

آموزش در محیط‌های اضطراری مسئولیت حیاتی در حفاظت از کودکان و ترویج مصونیت و رفاه آن‌ها بر عهده دارد. در شرایط بحرانی افغانستان، مکان های آموزشی می‌تواند یا خطرات را کاهش دهد و یا در صورت عدم توجه کافی به حفاظت و مصون‌سازی، به‌گونه ناخواسته کودکان را در معرض آسیب قرار دهد. این مادیول نقش آموزش را به‌عنوان یک اقدام حفاظتی بررسی نموده و توضیح می‌دهد که مسئولیت‌های مرتبط با مصون‌سازی، حفاظت در برابر سوءاستفاده و بهره‌کشی جنسی (PSEA) و حفاظت از کودک چگونه در چارچوب برنامه‌های آموزش در شرایط اضطراری تطبیق می‌گردد. تأکید این مادیول بر شناسایی عملی خطرات، رفتار اخلاقی، و شیوه‌های مؤثر ارجاع است تا اطمینان حاصل شود فعالیت‌های آموزشی محیط‌هایی امن، مورد اعتماد و حمایتی برای کودکان فراهم می‌سازد.

1.6  آموزش به‌عنوان یک اقدام حفاظتی

آموزش در شرایط اضطراری به‌گونه گسترده به‌عنوان یک اقدام حفاظتی شناخته می‌شود، نه صرفاً یک خدمت آموزشی. در شرایط بحرانی، آموزش نقش اساسی در کاهش قرارگرفتن کودکان در معرض آسیب، تقویت تاب‌آوری و حمایت از رفاه همه‌جانبه آن‌ها ایفا می‌کند.

چگونه آموزش در شرایط اضطراری نقش حفاظتی ایفا می‌کند

در افغانستان، شرایط اضطراری اغلب خطرات ذیل را افزایش می‌دهد:

•       کار کودک و انجام کارهای خطرناک

•       ازدواج زودهنگام و اجباری

•       سوءاستفاده فزیکی و عاطفی

•       سوء‌استفاده و غفلت

•       قرارگرفتن کودکان در محیط‌های ناامن

آموزش از طریق موارد ذیل به کاهش این خطرات کمک می‌کند:

•       فراهم‌سازی محیط‌های ساختارمند و تحت نظارت

•       ایجاد روال‌های روزانه که احساس ثبات را تقویت می‌نماید

•       افزایش دیده‌شدن کودکان در سطح جامعه

•       ایجاد پیوند میان کودکان و بزرگ‌سالان مورد اعتماد و خدمات حمایتی

در شرایط اضطراری، مکان های آموزشی اغلب به یکی از معدود مکان‌های امن در دسترس کودکان تبدیل می‌گردد.

مثال:
پس از بی‌جاشدگی، کودکانی که از آموزش بازمی‌مانند، ساعت‌های طولانی را بدون نظارت سپری می‌کنند. ایجاد مکان های آموزشی، قرارگرفتن آن‌ها در معرض سوء‌استفاده و کارهای ناامن را به‌گونه قابل ملاحظه کاهش می‌دهد.

آموزش و رفاه روانی–اجتماعی

آموزش همچنان از طریق حمایت از رفاه روانی–اجتماعی، نقش حفاظتی ایفا می‌کند:

•       روال‌های قابل پیش‌بینی به کاهش اضطراب کمک می‌کند

•       تعامل با همسالان احساس انزوا را کاهش می‌دهد

•       راهنمایی مثبت بزرگ‌سالان به تنظیم هیجانی کودکان کمک می‌نماید

•       آموزش احساس عادی‌بودن زندگی و امید به آینده را تقویت می‌کند

در شرایط بحران‌های طولانی‌مدت افغانستان، این اثرات حفاظتی اهمیت ویژه‌ای دارد، زیرا بسیاری از کودکان وقفه‌ها و فشارهای مکرر را تجربه می‌کنن.

محدودیت‌های آموزش به‌عنوان ابزار حفاظت

آموزش به‌تنهایی قادر به از بین بردن همه خطرات نیست. با این حال، زمانی‌که به‌گونه مسئولانه طراحی و تطبیق گردد، می‌تواند آسیب‌پذیری را کاهش داده و پیوند با سایر میکانیزم‌های حفاظتی را تقویت نماید.

از این‌رو، نهاد های آموزشی باید نقش خود را در حفاظت به‌رسمیت بشناسند و هم‌زمان با خدمات تخصصی حفاظت از کودک و سایر نهادهای مرتبط به‌گونه نزدیک و هماهنگ همکاری نمایند.

2.6  مصون‌سازی و حفاظت در برابر سوءاستفاده و بهره‌کشی جنسی در برنامه‌های آموزشی

مصون‌سازی به مسئولیت پیشگیری از آسیب، سوءاستفاده و بهره‌کشی از کودکان و شاگردان توسط کارمندان، داوطلبان یا سایر افرادی که با برنامه‌های آموزشی مرتبط هستند، اطلاق می‌شود. حفاظت در برابر سوءاستفاده و بهره‌کشی جنسی (Protection from Sexual Exploitation and Abuse – PSEA) یکی از اجزای اساسی مصون‌سازی در اقدامات بشردوستانه به‌شمار می‌رود.

چرا مصون‌سازی و سوءاستفاده و بهره‌کشی جنسی در آموزش در شرایط اضطراری حیاتی است

شرایط اضطراری به دلایل ذیل خطرات مصون‌سازی را افزایش می‌دهد:

•       عدم توازن قدرت میان کارمندان و دریافت‌کنندگان خدمات

•       ضعف میکانیزم‌های حفاظتی در سطح جامعه

•        ازدحام بیش از حد مکان های آموزشی

•        نظارت و سرپرستی محدود

•        شرایط کاری پُرفشار

کارمندان آموزشی در موقعیت‌های اعتماد و صلاحیت قرار دارند. هرگونه سوءاستفاده از این موقعیت می‌تواند آسیب جدی به کودکان وارد نموده و اعتماد جامعه را به‌گونه قابل ملاحظه تضعیف نماید.