آموزش یک حق اساسی بشری است، حتی در جریان شرایط اضطراری. رویکرد مبتنی بر حقوق تضمین میکند که برنامههای آموزش در شرایط اضطراری بر کرامت انسانی، برابری و پاسخگویی تمرکز داشته باشد.
عناصر کلیدی رویکرد مبتنی بر حقوق شامل موارد ذیل میباشد:
· دسترسپذیری خدمات (Availability): خدمات آموزشی حتی بهصورت موقت وجود داشته باشد
· دسترسی (Accessibility): همه کودکان بدون تبعیض بتوانند به آموزش دسترسی داشته باشند
· پذیرفتنی بودن (Acceptability): آموزش از نگاه فرهنگی مناسب و از نظر کیفیت قابل قبول باشد
· سازگاریپذیری (Adaptability): آموزش به نیازها و شرایط در حال تغییر پاسخ دهد
در افغانستان، تطبیق رویکرد مبتنی بر حقوق مستلزم توجه ویژه به موارد ذیل است:
· برابری جنسیتی
· شمولیت کودکان دارای معلولیت
· دسترسی کودکان بیجاشده و بازگشتکننده به آموزش
· حفاظت از کرامت و مصونیت کودکان
مثال:
فراهمسازی فرصتهای آموزشی برای دختران در شرایط بحرانی، از حق آنان برای آموزش حمایت میکند و در عین حال نابرابریهای جنسیتی درازمدت را کاهش میدهد.
رویکرد مبتنی بر حقوق، پاسخگویی را تقویت میکند و اطمینان میدهد که پاسخهای آموزشی به کرامت انسانی و ظرفیت بالقوه هر کودک احترام گذاشته و آن را حفظ مینماید.
مطالعه موردی: تطبیق معیارهای آموزش در شرایط اضطراری در وضعیت بیجاشدگی
شرح وضعیت:
خانوادههایی که در اثر منازعه بیجاشدهاند، در مکانهای غیررسمی مستقر میشوند و به مکاتب دسترسی ندارند.
چالشها:
· ازدحام بیش از حد در محلهای بودوباش
· سطح بلند خطرات حفاظتی
· محدودیت در منابع آموزشی
پاسخ آموزش در شرایط اضطراری:
· ایجاد مکان های موقت آموزشی مطابق با معیارهای شبکه بینسازمانی آموزش در شرایط اضطراری
· مشارکت اعضای جامعه در برنامهریزی و تسهیل آموزش
· اطمینان از همسویی با میکانیزمهای هماهنگی
نتایج:
· بهبود دسترسی به آموزش
· کاهش خطرات حفاظتی
· پذیرش قوی برنامهها از سوی جامعه
درس کلیدی:
تطبیق چارچوبها و معیارهای آموزش در شرایط اضطراری، کیفیت، مصونیت و اعتماد را بهگونه مؤثر بهبود میبخشد.
نمونه: ابزار بازنگری معیارهای آموزش در شرایط اضطراری
|
حوزه تمرکز |
پرسش کلیدی |
|
نقش نجاتدهنده جان |
آیا فعالیت آموزش در شرایط اضطراری خطرات حفاظتی را کاهش میدهد؟ |
|
معیارها |
آیا معیارهای شبکه بینسازمانی آموزش در شرایط اضطراری در برنامهریزی در نظر گرفته شده است؟ |
|
همسویی |
آیا هماهنگی با ساختارهای آموزشی برقرار است؟ |
|
اصول |
آیا اصول بشردوستانه رعایت شده است؟ |
|
حقوق |
آیا همه کودکان میتوانند بهگونه امن به آموزش دسترسی داشته باشند؟ |
این مادیول چارچوبها و معیارهای کلیدی رهنما برای برنامههای آموزش در شرایط اضطراری را تشریح نمود. آموزش در شرایط اضطراری بهعنوان یک پاسخ بشردوستانه نجاتدهنده جان معرفی شد، هدف و ساختار معیارهای حداقلی شبکه بینسازمانی آموزش در شرایط اضطراری توضیح گردید، بر اهمیت همسویی با پالیسیهای ملی آموزش و میکانیزمهای هماهنگی تأکید شد، و نقش اصول بشردوستانه و رویکرد مبتنی بر حقوق برجسته گردید. این چارچوبها در مجموع از برنامه های آموزشی امن، فراگیر و پاسخگو در شرایط اضطراری افغانستان حمایت مینماید.