مادیول دوم: چارچوب‌ها و معیارهای آموزش در شرایط اضطراری

اهداف

تا پایان این مادیول، اشتراک‌کنندگان چارچوب‌ها و معیارهای کلیدی را که برنامه‌های آموزش در شرایط اضطراری (Education in Emergencies) را رهنمایی می‌کند، درک خواهند کرد. اشتراک‌کنندگان قادر خواهند بود توضیح دهند که آموزش در شرایط اضطراری چگونه به‌عنوان یک پاسخ بشردوستانه نجات‌دهنده جان عمل می‌کند، هدف و ساختار معیارهای حداقلی شبکه بین‌سازمانی آموزش در شرایط اضطراری (Inter-Agency Network for Education in Emergencies – INEE Minimum Standards) را بشناسند، اهمیت همسویی با پالیسی‌های ملی آموزش و ساختارهای هماهنگی را درک نمایند، و اصول بشردوستانه و رویکرد مبتنی بر حقوق را در شرایط اضطراری افغانستان تطبیق کنند.

مقدمه

برنامه‌ریزی مؤثر آموزش در شرایط اضطراری مستلزم رهنمودهای روشن، معیارهای مشترک و همسویی با نظام‌های بشردوستانه و ملی می‌باشد. این مادیول چارچوب‌ها و اصول کلیدی را معرفی می‌کند که شیوه‌های آموزش در شرایط اضطراری را شکل می‌دهد و توجه ویژه‌ای به نقش آن به‌عنوان یک برنامه نجات‌دهنده جان دارد. همچنان توضیح می‌دهد که چگونه معیارهای جهانی، به‌ویژه معیارهای حداقلی شبکه بین‌سازمانی آموزش در شرایط اضطراری (INEE Minimum Standards)، از کیفیت، هماهنگی و پاسخ‌گویی حمایت می‌کند و در عین حال بر اهمیت همسویی اقدامات آموزش در شرایط اضطراری با پالیسی‌های ملی آموزش، میکانیزم‌های هماهنگی بشردوستانه و رویکرد مبتنی بر حقوق در شرایط اضطراری افغانستان تأکید می‌نماید.

1.2 آموزش در شرایط اضطراری به‌عنوان بخشی از پاسخ بشردوستانه نجات‌دهنده جان

آموزش در شرایط اضطراری در سطح جهانی به‌عنوان یک بخش نجات‌دهنده جان در پاسخ‌دهی بشردوستانه به رسمیت شناخته می‌شود. در شرایط اضطراری، آموزش به‌عنوان یک خدمت ثانوی یا اختیاری تلقی نمی‌گردد، بلکه یک برنامه اساسی است که از کودکان حفاظت می‌کند، خطرات را کاهش می‌دهد و از بقا و کرامت انسانی حمایت می‌نماید.

در افغانستان، شرایط اضطراری اغلب تمام ابعاد زندگی روزمره، از جمله دسترسی به آموزش را مختل می‌سازد. زمانی‌که خدمات آموزشی متوقف می‌شود، کودکان با خطرات بیشتری مانند سوء‌استفاده، کار کودکان، ازدواج زودهنگام و فشارهای روانی–اجتماعی روبه‌رو می‌گردند. آموزش در شرایط اضطراری با احیای هرچه زودتر محیط‌های آموزشی ساختارمند، تحت نظارت و محافظتی، به کاهش این خطرات کمک می‌کند.

آموزش در شرایط اضطراری از طریق موارد ذیل به پیامدهای نجات‌دهنده جان کمک می‌کند:

·       فراهم‌سازی مکان های امن که در آن کودکان محافظت شده و تحت نظارت قرار دارند

·       کاهش قرارگیری در معرض خشونت، سوءاستفاده و بهره‌کشی

·       حمایت از سلامت روانی–اجتماعی از طریق روال منظم و تعامل اجتماعی

·       انتقال اطلاعات حیاتی نجات‌دهنده جان مرتبط با صحت، حفظ‌الصحه و مصونیت

آموزش در شرایط اضطراری در کنار سایر بخش‌های نجات‌دهنده جان مانند صحت، تغذیه، حفاظت، آب، حفظ‌الصحه و بهداشت (WASH) و سرپناه فعالیت می‌کند و این بخش‌ها را تکمیل می‌نماید، نه این‌که با آن‌ها رقابت داشته باشد.

مثال:
پس از بی‌جاشدگی گسترده، نهاد های بشردوستانه غذا، سرپناه و آب را فراهم می‌سازند. هم‌زمان، شرکای آموزش در شرایط اضطراری مکان های موقت آموزشی ایجاد می‌کنند تا اطمینان حاصل شود که کودکان در جریان تثبیت وضعیت خانواده‌ها بدون نظارت باقی نمانده و در معرض خطرات حفاظتی قرار نگیرند.

در برنامه‌ریزی پاسخ‌دهی بشردوستانه، آموزش در شرایط اضطراری باید از مراحل ابتدایی مدنظر قرار گیرد و به مراحل «بعدی» موکول نگردد. گنجاندن زودهنگام آموزش، اثربخشی کلی پاسخ‌دهی را افزایش داده و به ایجاد جوامع امن‌تر و تاب‌آورتر کمک می‌کند.

2.2 مرور کلی معیارهای حداقلی شبکه بین‌سازمانی آموزش در شرایط اضطراری

معیارهای حداقلی شبکه بین‌سازمانی آموزش در شرایط اضطراری (INEE Minimum Standards for Education) چارچوب اصلی جهانی برای رهنمایی برنامه‌های آموزش در شرایط اضطراری می‌باشند. این معیارها درک مشترکی از این‌که آموزش باکیفیت، امن و فراگیر در شرایط اضطراری و بحرانی چگونه باید ارائه شود، فراهم می‌سازد.

اهداف معیارهای حداقلی شبکه بین‌سازمانی آموزش در شرایط اضطراری عبارت‌اند از:

·       بهبود کیفیت پاسخ‌های آموزشی

·       افزایش پاسخ‌گویی در برابر جمعیت‌های متأثر

·       حمایت از هماهنگی میان نهاد های آموزشی

·       ترویج محیط‌های آموزشی امن و فراگیر

این معیارها در مراحل ذیل قابل تطبیق می‌باشند:

·       آمادگی برای شرایط اضطراری

·       پاسخ‌دهی بشردوستانه

·       بهبود اولیه و مرحله انتقال

ساختار معیارهای حداقلی شبکه بین‌سازمانی آموزش در شرایط اضطراری

معیارهای حداقلی شبکه بین‌سازمانی آموزش در شرایط اضطراری در پنج حوزه تنظیم شده‌اند:

1  استندرد/معیارهای بنیادی – مشارکت، هماهنگی و تحلیل

2  دسترسی و محیط آموزشی – مکان های امن، فراگیر و محافظتی

3 تدریس و آموزشی – نصاب آموزشی مرتبط و روش‌های مناسب

4 معلمان و سایر کارمندان آموزشی – جذب، آموزش و حمایت

5 پالیسی آموزشی – همسویی، دادخواهی و تقویت نظام آموزشی