آموزش بهگونه گسترده بهعنوان یک برنامه نجاتدهنده جان در شرایط اضطراری شناخته میشود. هرچند آموزش جایگزین بخشهای حیاتی نجاتدهنده جان مانند غذا، صحت یا سرپناه نمیگردد، اما نقش اساسی در کاهش آسیبها، حفاظت از کودکان و حمایت از بقا و سلامت ایفا میکند.
حفاظت و مصونیت
آموزش محیطهای ساختارمند و تحت نظارت را فراهم میسازد که قرارگیری کودکان را در معرض موارد ذیل کاهش میدهد:
· کار شاقه کودکان
· ازدواج زودهنگام و اجباری
· خشونت فزیکی و جنسی
· جذب توسط گروههای مسلح
· مهاجرت ناامن و سوءاستفاده
زمانیکه کودکان در مکان های آموزشی حضور دارند، برای جوامع و ارائهدهندگان خدمات قابل مشاهدهتر میشوند و این امر سطح حفاظت را افزایش میدهد.
مثال:
در محیطهای بیجاشدگی، کودکانی که در فعالیتهای یادگیری اشتراک نمیکنند، اغلب وقت خود را در محیطهای ناامن سپری مینمایند. محیط/مکان های موقت یادگیری با فراهمسازی نظارت و ایجاد روال منظم، میزان قرارگیری کودکان در معرض این خطرات را کاهش میدهد.
سلامت روانی–اجتماعی
شرایط اضطراری کودکان را در معرض ترس، فقدان و عدم اطمینان قرار میدهد. آموزش از سلامت روانی–اجتماعی کودکان از طریق موارد ذیل حمایت میکند:
· ایجاد روالهای روزمره قابل پیشبینی
· فراهمسازی تعاملات اجتماعی مثبت
· ایجاد فرصت برای ابراز احساسات از طریق یادگیری و بازی
· تقویت احساس عادی بودن زندگی و امید
معلمان و تسهیلکنندگان اغلب به بزرگسالان مورد اعتماد تبدیل میشوند که در جریان بحرانها حمایت عاطفی فراهم میکنند.
اطلاعات نجاتدهنده جان
آموزش امکان انتقال اطلاعات حیاتی مرتبط با موارد ذیل را فراهم میسازد:
· شیوههای صحت و حفظالصحه
· آگاهی در مورد خطرات حوادث و مصونیت
· آگاهی در مورد خطرات ماین و مواد انفجاری منفجرنشده
· محافظت در برابر سوءاستفاده و بهرهکشی
این اطلاعات میتواند بهگونه مستقیم از صدمه، بیماری و مرگ جلوگیری نماید.
پیشگیری از راهبردهای منفی سازگاری
زمانیکه آموزش مختل میشود، خانوادههای تحت فشار ممکن است به راهبردهای منفی سازگاری مانند کار کودکان یا ازدواج زودهنگام متوسل شوند. آموزش با فراهمسازی گزینههای امن و سازنده برای کودکان، فشار وارد بر خانوادهها را کاهش میدهد.
در محیط بحرانزده افغانستان، حفظ دسترسی به آموزش یکی از عوامل کلیدی در پیشگیری از آسیبهای درازمدت بر کودکان و جوامع بهشمار میرود.
آموزش در شرایط اضطراری (Education in Emergencies – EiE) بخش جداییناپذیر پاسخدهی بشردوستانه است و نباید بهعنوان یک فعالیت ثانوی تلقی شود. این برنامه همزمان با پاسخگویی به نیازهای فوری حفاظتی، از روند بهبود و تابآوری درازمدت نیز حمایت میکند.
آموزش در شرایط اضطراری در جریان پاسخدهی فوری
در مرحله بلافاصله پس از وقوع یک وضعیت اضطراری، آموزش در شرایط اضطراری بر موارد ذیل تمرکز دارد:
· احیای سریع فرصتهای یادگیری
· ایجاد مکان های امن موقت یادگیری
· شناسایی کودکان خارج از مکتب و در معرض خطر
· ادغام حمایتهای ابتدایی روانی–اجتماعی
سرعت عمل اهمیت دارد، اما باید همواره با مصونیت، شمولیت و حفاظت متوازن باشد.
مثال:
پس از آنکه سیلابها مکاتب را تخریب میکند، آموزش در مکان های موقت از سر گرفته میشود، در حالیکه همزمان ارزیابیهای ایمنی و کارهای ترمیمی انجام میگردد.