آموزش در شرایط اضطراری برنامه آموزشی مادیول چهارم درس دوم

1. مدیریت و نظارت ابتدایی

•       تعیین یک مسئول تماس برای مرکز موقت آموزشی

•       تعریف ساعات فعالیت و اصول مصونیتی

•       تنظیم ثبت‌حضور و تقسیم اوقات آموزشی

•       ایجاد پیوندهای ارجاع برای موضوعات حفاظتی (در مادیول‌های بعدی به‌تفصیل پوشش داده می‌شود)

2. برنامه‌ریزی برای انتقال

•       مراکز موقت آموزشی نباید بدون برنامه‌ریزی دایمی شود

•       از همان آغاز، انتقال کودکان به آموزش رسمی یا شرایط بهبود‌یافته در نظر گرفته شود

مثال:
پس از سیلاب‌ها، دو مکتب ناامن می‌شود. یک سازمان غیردولتی و کمیته آموزشی جامعه توافق می‌کنند که مراکز موقت آموزشی را در دو موقعیت امن اجتماعی ایجاد نمایند. سازمان مواد آموزشی و آموزش تسهیل‌کنندگان را فراهم می‌کند و کمیته از ثبت حضور و نظارت روزانه حمایت می‌نماید. پس از سه ماه، زمانی‌که یکی از مکاتب ترمیم می‌شود، کودکان به مکتب بازمی‌گردند و مرکز دیگر تا تکمیل ترمیم‌ها به فعالیت ادامه می‌دهد.

چالش‌های رایج در افغانستان و پاسخ‌های عملی

·       ازدحام بیش از حد در جوامع میزبان:
مراکز موقت آموزشی ممکن است نیاز باشد به‌صورت نوبتی (صبح/بعدازظهر) فعالیت نماید، به‌ویژه در مناطقی که مکاتب میزبان ظرفیت کافی ندارند.

·       موانع فصلی (زمستان، بارندگی‌ها):
محل مراکز موقت آموزشی باید عایق‌کاری، گرما و مسیرهای دسترسی امن را در نظر بگیرد، حتی اگر از تدابیر ساده مانند موانع باد یا تغییر زمان‌بندی استفاده شود.

·       محدودیت‌های امنیتی و رفت‌وآمد:
مراکز کوچک‌تر و مبتنی بر جامعه که به خانه‌ها نزدیک‌تر باشد، اغلب دسترسی را افزایش داده و خطرات را کاهش می‌دهد.

2.4 مصونیت مکاتب و کاهش خطرات

دسترسی به‌تنهایی کافی نیست. آموزش در شرایط اضطراری باید اطمینان حاصل کند که مکان های آموزشی مصون می‌باشند. در شرایط اضطراری، مکان های آموزشی ممکن است به‌دلیل تخریب ساختمان‌ها، خطرات محیطی یا نظارت ضعیف به محیط‌های پرخطر تبدیل شود. مصونیت مکاتب و کاهش خطرات شامل شناسایی خطرات و اتخاذ اقدامات عملی برای کاهش آن‌ها است.

مفهوم «مصونیت مکتب» در شرایط اضطراری

مصونیت مکتب شامل موارد ذیل می‌باشد:

·       مصونیت فزیکی ساختمان‌ها و مکان های آموزشی

·       مسیرهای دسترسی امن به مکتب یا مرکز موقت آموزشی

·       حفاظت در برابر خطرات قابل پیش‌بینی (سیلاب‌ها، لغزش زمین، خطرات جاده‌ای)

·       نظارت مصون و مدیریت ازدحام

·       آمادگی برای رویدادهای احتمالی (آتش‌سوزی، پس‌لرزه‌ها، طوفان‌ها)

در افغانستان، خطرات رایج معمولاً شامل موارد ذیل است:

·       آسیب‌های ساختمانی پس از زلزله

·        مسدودشدن مسیرهای دسترسی به‌دلیل سیلاب و فروپاشی پل‌ها

·        مناطق در معرض لغزش زمین

·        وجود خطرات مهمات منفجرنشده در برخی مناطق

·       خطرات ناشی از شرایط سخت جوی برای کودکانی که مسافت‌های طولانی را پیاده طی می‌کنند

تدابیر عملی کاهش خطرات (کم‌هزینه و قابل اجرا)

1. ارزیابی سریع مصونیت ساختمان‌ها

•       بررسی دیداری برای شناسایی ترک‌ها، دیوارهای ناپایدار و سقف‌های ناامن

•       تعطیلی موقت فضاها در صورت شناسایی خطرات جدی

•       علامت‌گذاری بخش‌های ناامن به‌عنوان «غیرقابل استفاده»

2. سامان‌دهی مصون مکان‌های آموزشی

•       تعیین ورودی‌ها و خروجی‌های واضح و قابل تشخیص

•       جلوگیری از ازدحام بیش از حد

•       ایجاد مرزها و نقاط نظارتی مشخص برای بهبود نظارت

3. نقشه‌برداری مسیرهای دسترسی امن

•       شناسایی امن‌ترین مسیرها برای رفت‌وآمد کودکان

•       پرهیز از مسیرهای سیلابی و شیب‌های ناپایدار

•       هماهنگی با جوامع برای ایجاد گروه‌های پیاده‌روی امن در صورت نیاز

4. آمادگی ابتدایی در داخل مکان های آموزشی

•       تدوین روش‌های ساده تخلیه (اقدامات لازم در زمان پس‌لرزه یا سیلاب)

•       اجرای روش ساده «حاضری» برای اطمینان از حضور همه کودکان

•       شناسایی و مشخص‌سازی محل تجمع مصون

مثال:
برنامه‌ریزی می‌شود که یک مرکز موقت آموزشی در نزدیکی یک رودخانه ایجاد گردد، زیرا زمین در آن ساحه در دسترس است. اعضای جامعه هشدار می‌دهند که این منطقه هر بهار با سیلاب مواجه می‌شود. تیم، محل مرکز را به زمینی مرتفع‌تر انتقال می‌دهد و مسیر رفت‌وآمد را به‌گونه‌ای تنظیم می‌کند که از یک کانال فصلی آب فاصله داشته باشد. این تصمیم ساده از وقفه‌های مکرر جلوگیری نموده و خطرات را به‌صورت قابل ملاحظه کاهش می‌دهد.