د ناورین خطر کمول او بیړنی چمتووالی د روزنې لارښود څلورمه برخه اول درس

څلورمه برخه: د ټولنې پر بنسټ د ناورین  خطر کمول

(Community-Based Disaster Risk Reduction – CBDRR)

موخې

د دې برخې تر پای پورې به ګډونوال د ټولنې پر بنسټ د ناورین د خطر کمولو (CBDRR) اصول او ارزښت په روښانه ډول درک کړي او پوه به شي چې ولې دا کړنلاره په ځانګړي ډول په افغانستان کې مهمه ده. ګډونوال به وتوانېږي چې تشریح کړي ټولنې څنګه په اغېزمن ډول د خطرونو او حل لارو د پېژندنې په بهیر کې ښکېلېدای شي، د DRR په برخه کې د ټولنیزو کمېټو او رضاکارانو رول بیان کړي، او د حساب‌ورکوونې او د ټولنې د مالکیت د پیاوړتیا لپاره عملي کړنلارې وکاروي. همدارنګه، ګډونوال به وتوانېږي چې د CBDRR  مفاهیم د داسې پروګرامونو د طرحې لپاره وکاروي چې د ځای له شرایطو سره سم، پایدار، او ټولشموله وي.

پېژندنه

په افغانستان کې، ټولنې د ناورین د خطر په لومړۍ کرښه کې قرار لري. د لرې‌والي، د لاسرسي محدودیتونو، او پرله‌پسې بېړنیو حالاتو له امله، بهرنی ملاتړ ښايي د خطرناکو پېښو پر مهال سمدستي ونه رسېږي. له همدې امله، ډېر وخت هغه کړنې چې خپله ټولنې یې ترسره کوي دا ټاکي چې ایا یوه خطرناکه پېښه په ناورین بدلېږي که نه. د ټولنې پر بنسټ د ناورین د خطر کمول (CBDRR) دا واقعیت مني او ټولنې د خطر د پېژندنې، پلان جوړونې، او عملي اقدام په مرکز کې ځای پر ځای کوي. دا مادیول CBDRR د افغانستان لپاره د یوې عملي او د شرایطو سره برابره کړنلارې په توګه معرفي کوي او تشریح کوي چې د ټولنې معناداره ښکېلتیا، ځایي مشرتابه، حساب‌ورکوونه، او مالکیت څنګه کولی شي چمتووالی پیاوړی کړي، د ناورین اغېزې راکمې کړي، او د خطر د کمولو هڅو پایښت زیات کړي.

1.4  د ټولنې پر بنسټ د ناورین د خطر کمولو پېژندنه

د ټولنې پر بنسټ د ناورین د خطر کمول هغه کړنلاره ده چې ټولنې د ناورین د خطر د تحلیل، پلان جوړونې، او عملي اقدام په مرکز کې ځای پر ځای کوي. دا کړنلاره دا مني چې هغه خلک چې هره ورځ له خطر سره ژوند کوي، ارزښتمنه پوهه، تجربه، او د مقابلې لارې لري چې د خطر د اغېزمن کمولو لپاره بنسټیز اهمیت لري.

په افغانستان کې، بهرنی ملاتړ ښايي د لاسرسي محدودیتونو، هوايي شرایطو، یا اداري کړنلارو له امله وځنډېږي. له همدې امله، ټولنې ډېری وخت د ناورینونو پر مهال لومړني او تر ټولو مهم غبرګون کوونکي وي.  پر همدې واقعیت ولاړه ده او هڅه کوي چې د خطرناکو پېښو له رامنځته کېدو مخکې ځایي وړتیاوې پیاوړې کړي.

د ټولنې پر بنسټ د ناورین د خطر کمول دا معنا نه لري چې ټولنې باید د ملاتړ پرته یوازې پرېښودل شي څو خطرونه اداره کړي. بلکې دا معنا لري چې غیردولتي بنسټونه، مدني ټولنې، او اړوند ادارې له ټولنو سره ګډ کار کوي، ځایي پوهې ته درناوی کوي، او په عین وخت کې تخنیکي لارښوونه، سرچینې، او د همغږۍ ملاتړ برابروي.

د ټولنې پر بنسټ د ناورین د خطر کمول په ځانګړي ډول له افغانستان سره هم تړاو لري، ځکه چې:

·       ډېرې ټولنې لرې پرتې یا په سخته د لاسرسي وړ دي؛

·       غیررسمي ځایي جوړښتونه د ورځني ژوند په بهیر کې مهم رول لري؛

·       پرله‌پسې ناورینونه د ځایي کچې حل لارو ته اړتیا لري؛ او

·       باور او ټولنیز منل کېدل د اغېزمنو پروګرامونو لپاره حیاتي دي.