د ناورین خطر کمول او بیړنی چمتووالی د روزنې لارښود لسمه برخه دوهم درس

 3.10  د څارنې شاخصونه او ساده وسایل

شاخصونه د پرمختګ او بدلون د اندازه کولو لپاره کارول کېږي. د ناورین د خطر کمول د ناورین خطر کمولو په برخه کې شاخصونه باید عملي، واقعي او مانادار وي.

د ناورین په خطر کمولو کې د شاخصونو عام کارېدونکي ډولونه

1.   د محصول شاخصونه
هغه څه اندازه کوي چې عملي شوي یا بشپړ شوي وي.

• د ټولنې د ناورین د خطر کمولو د کمېټو شمېر
• د هغو کورنیو شمېر چې د چمتووالي روزنه یې ترلاسه کړې ده

2.   د پایلې شاخصونه
په چلند، ظرفیت یا چمتووالي کې بدلون اندازه کوي.

• د هغو کورنیو سلنه چې د تخلیې لارې پېژني
• د هغو رضاکارانو سلنه چې د لومړنیو مرستو مهارتونه عملي ښيي

3.   د بهیر شاخصونه
دا ښيي چې فعالیتونه څنګه تطبیق شوي دي.

• د ښځو او څنډه شوو ډلو د ګډون کچه
• د همغږۍ په غونډو کې د ګډون تکرار

4.   کیفي شاخصونه
د خلکو نظرونه، احساسات او تجربې را اخلي.

• پر مخکیني خبرداري سیستم د ټولنې باور
• د تخلیې د پناه ځایونو په اړه د خلکو د خوندیتوب برداشت

د بېلګې وسیله 1: د ناورین خطر کمولو د څارنې د شاخصونو ساده جدول

دا جدول د بېلابېلو پروژو او شرایطو له مخې د تطبیق وړ دی او تعدیل کېدای شي.

4.10  له ناورینونو او نږدې تېرو شوو پېښو څخه زده کړه

زده کړه د ناورین د خطر کمولو یو ډېر مهم خو زیاتره وخت کم کارول کېدونکی اړخ دی. زده کړه د تجربو پر بیاکتنې ولاړه ده او موخه یې دا ده چې له ترلاسه شوو معلوماتو څخه د راتلونکو اقداماتو د ښه کولو لپاره ګټه واخیستل شي.

نږدې تېرې شوې پېښې څه دي؟

نږدې تېرې شوې پېښه هغه حالت ته ویل کېږي چې پکې خطر رامنځته شوی وي، خو یا د تصادف له مخې او یا د اغېزمن چمتووالي له امله یې جدي زیان یا تلفات نه وي اړولي.

د نږدې تېرو شوو پېښو بېلګې:

• یو سېلاب چې تر استوګن‌ځای پورې رسېږي خو دننه نه ننوځي
• یوه زلزله چې لږ زیان اړوي خو تلفات نه لري
• وچکالي چې د اوبو د پر وخت مدیریت له لارې مهار شوې وي

نږدې تېرو شوې پېښې د زده کړې لپاره ډېر ارزښت لري، ځکه:

• تر لویو ناورینونو ډېرې پېښېږي
• د درنو پایلو پرته د زده کړې فرصت برابروي
• د چمتووالي ځواکمنتیاوې او کمزورۍ روښانه کوي

بېلګه:
یوه ټولنه د سېلاب د مخکیني خبرداري پیغامونه ترلاسه کوي او په خوندي ډول تخلیه کېږي، خو یوې لرې سیمې ته د اړیکې رسېدل ځنډېږي. که څه هم څوک زیانمن نه کېږي، خو د بیاکتنې پر مهال د اړیکو په پوښښ کې تشې پېژندل کېږي چې د راتلونکي سېلاب تر مخه سمېدای شي.

د زده کړې میکانیزمونه

زده کړه د لاندې لارو له لوري ملاتړ کېدای شي:

• له ناورینونو یا تمرینونو وروسته د عمل بیاکتنه
• د ټولنې د انعکاسي بحث غونډې
• د کارکوونکو د ارزونې ناستې
• د زده کړو او تجربو مستندسازي

زده کړه باید د اصلاح لپاره وي، نه د ملامتۍ لپاره.