د ناورین خطر کمول او بیړنی چمتووالی د روزنې لارښود پنځمه برخه دریم درس

5.5 د بیړنیو حالاتو پر مهال رول او مسوولیتونه

روښانه نقش او مسوولیتونه د اغېزمن، منظم، او پر وخت بیړني غبرګون لپاره حیاتي ارزښت لري.

د چمتووالي پلان جوړونه باید دا موارد په څرګند ډول تعریف کړي:

·       په بېلابېلو کچو کې د پرېکړو کولو واک؛

·       د ساحوي ټیمونو مشخص مسوولیتونه؛

·       د همغږۍ رول؛

·       له ټولنې سره د اړیکو رول؛

·       د مالي چارو او تدارکاتو مسوولیتونه؛ او

·       د خوندیتوب او ساتنې د تماس ټکي.

رول باید واقعي وي او د شته وړتیاوو، د لاسرسي شرایطو، او عملي محدودیتونو انعکاس وکړي.

بېلګه:

د ژمي د بیړني حالت پر مهال، ساحوي ټیمونه نه پوهېږي چې څوک د زیان‌منو کورنیو د تودوخې لپاره د سون توکو د پېرلو تصویب کولی شي. وروسته له هغه چې رول د چمتووالي په پلان کې روښانه شي، واکونه اړوندو کسانو ته سپارل کېږي او مرسته پر وخت رسېږي.

د چمتووالي پلانونه باید همدارنګه دا موارد هم په پام کې ونیسي:

·       د کارکوونکو خوندیتوب او د پاملرنې مسوولیت؛

·       بدیل ترتیبات، که کلیدي کارکوونکي شتون ونه لري؛ او

·       د ظرفیت د زیاتوالي او چمتو پرسونل ترتیبات. 

6.5 د قضیې څېړنه: د فصلي سېلابونو لپاره د بیړني چمتووالي پلان جوړونه

شالید:

یوه غیر دولتي اداره په داسې ولایت کې فعالیت کوي چې فصلي سېلابونه نږدې هر پسرلی پکې رامنځته کېږي. پخواني غبرګونونه د ناوخته ارزونو، ناڅرګند رول، او د اکمالاتي توکو د کمښت له امله له ځنډ سره مخ شوي وو.

د چمتووالي اقدامات:

·       د ساحوي کارکوونکو په ګډون د سېلاب لپاره احتیاطي پلان جوړ شو؛

·       د سېلاب د لومړیتوب سناریوګانې په ګوته شوې؛

·       د ورښت او د سیند د اوبو د کچې پر بنسټ د فعالېدو نښې وټاکل شوې؛

·       د بیړنیو اوبو، حفظ‌الصحې او نظافت او سرپناه توکي له مخکې ځای پر ځای شول؛ او

·       د ټولنې کمېټې د مخکیني خبرداري د خپرولو په برخه کې وروزل شوې.

پایله:

کله چې راتلونکي کال سېلابونه رامنځته شول:

·       ارزونې د 48 ساعتونو په دننه کې پیل شوې؛

·       بیړنۍ زېرمې په چټک او منظم ډول ووېشل شوې؛

·       ټولنې له وخته مخکې تخلیه شوې؛ او

·       له ځایي چارواکو سره همغږي په څرګنده توګه ښه شوه.

زده‌کړې:

·       د چمتووالي پلان جوړونې د غبرګون وخت په څرګنده توګه راکم کړ؛

·       د روښانه فعالېدو نښو مخکینی اقدام ممکن کړ؛ او

·       د ټولنې ګډون د غبرګون عمومي اغېزمنتیا پیاوړې کړه.

7.5  د چمتووالي په پلان جوړونه کې عامې ستونزې او ښې کړنلارې

عامې ستونزې

·       پلانونه جوړېږي، خو نه شریکېږي او نه پرې عملي تمرین کېږي؛

·       ډېر پېچلي اسناد چې د بیړنیو حالاتو پر مهال عملي ګټه نه لري؛

·       د اړیکو زاړه لېستونه او ناسم اټکلونه؛

·       د چمتووالي فعالیتونو لپاره محدودې مالي سرچینې؛ او

·       د ټولنې او بنسټیزو پلانونو ترمنځ کمزورې اړیکې.

ښې کړنلارې

·       پلانونه ساده، عملي، او د کار وړ وساتئ؛

·       ساحوي کارکوونکي او ټولنې په پلان جوړونه کې فعاله شامل کړئ؛

·       پلانونه په منظم ډول بیا وګورئ او نوي کړئ؛

·       که امکان وي، د تمریني سناریوګانویا تمرینونه ترسره کړئ؛ او

·       د چمتووالي پلان جوړونه له څارنې او د مخکیني خبرداري سیستمونو سره ونښلوئ.

لنډیز

دې برخې د بیړني چمتووالي د پلان جوړونې موخه او اهمیت څرګنده کړه چې دا بهیر څنګه په افغانستان کې د ناورینونو اغېزې راکموي. مادیول د چمتووالي د پلان اساسي برخې بیان کړې، د بنسټیزې او ټولنیزې کچې د احتیاطي پلان جوړونې پر ارزښت یې ټینګار وکړ، او د سناریو پر بنسټ پلان جوړونه او د فعالېدو نښې یې روښانه کړې. د بېلګو او یوې قضیې څېړنې له لارې، مادیول وښودله چې روښانه رول، مخکینی اقدام، او واقعي پلان جوړونه څنګه کولی شي د بیړني غبرګون اغېزمنتیا په څرګنده توګه ښه کړي.