ناورین خطر کمول او بیړنی چمتووالی د روزنې لارښود اتمه برخه دوهم درس

د غیردولتي سازمانونو او د ملکي خدمتونو ادارې عموماً له ملي جوړښتونو سره په لاندې لارو تعامل کوي:

·       د معلوماتو شریکول

·       د همغږۍ په پلاتفورمونو کې ګډون

·       د اړتیا پر مهال د چمتووالي او غبرګون پلانونو همغږي کول

دا تعامل باید تخنیکي، بې‌طرفه او غیرسیاسي وي، او تمرکز یې باید د ناورین د خطر کمولو او بشردوستانه موخو باندې پاتې شي.

د فرعي او محلي کچې جوړښتونه

په ولایتي او ولسوالۍ کچو کې، د ناورین د مدیریت دندې کېدای شي لاندې موارد ولري:

·       د بیړنیو حالاتو محلي همغږي

·       د ټولنې په کچه د مخکیني خبرتیا خپرول

·       د تخلیې او مرستندویو هڅو ملاتړ

·       د زیانونو او اړتیاوو راپور ورکول

په دې کچو کې ظرفیت تل یو شان نه وي. په ځینو سیمو کې محلي چارواکي فعال او ځواب‌ویونکي وي، خو په نورو ځایونو کې کېدای شي د سرچینو او بشري ځواک د کمښت له ننګونو سره مخ وي.

بېلګه

د سېلابونو له پلوه په یوه زیان‌من ولایت کې، د ولسوالۍ چارواکي د خطرونو بنسټیز معلومات ساتي او د غبرګون لومړني اقدامات همغږي کوي. هغه غیردولتي سازمانونه چې خپلې د ارزونې موندنې او د چمتووالي پلانونه له مخکې شریکوي، د سېلابونو پر مهال کولای شي چټک غبرګون وښيي او د لاسرسي له لږو خنډونو سره مخ شي.

د غیردولتي سازمانونو او ملکي خدمتونو ادارو لپاره، د محلي جوړښتونو پېژندنه مرسته کوي تر څو:

·       له ناسم تفاهم او د مرستو له تکرار څخه مخنیوی وشي

·       منل کېدل او لاسرسی پیاوړی شي

·       له محلي بیړنیو ترتیباتو سره اغېزمنه همغږي یقیني شي

3.8  له چارواکو سره همغږي: عملي ملاحظات

د ناورین د خطر کمولو او بیړني چمتووالي په برخه کې له چارواکو سره تعامل محتاط، اصولي او عملي چلند ته اړتیا لري.

لاندې مهم ملاحظات پکې شامل دي:

·       د بشردوستانه اصولو ساتنه (بې‌طرفي، ناپېیلتیا، خپلواکي)

·       د هغو معلوماتو شریکول چې د ژوند ژغورنې او د خطر کمولو موخو ملاتړ کوي

·       له پیل څخه د رول او تمو روښانه کول

·       د بنسټ له ماموریت او ظرفیت څخه د هاخوا ژمنو څخه ډډه کول

له چارواکو سره همغږي کولی شي په لاندې برخو کې اغېزمن ملاتړ برابر کړي:

·       د مخکیني خبرتیا (Early Warning) خپرول

·       د بیړنیو حالاتو پر مهال خوندي او اسانه لاسرسی

·       د لومړیتوب لرونکو سیمو او زیان‌منو نفوسو پېژندنه

·       د تخلیې او چمتووالي اقداماتو ترمنځ همغږي

بېلګه:
یو غیردولتي سازمان د سېلاب د خطر کمولو فعالیتونه پلانوي. د ولسوالۍ له چارواکو سره له مخکې د معلوماتو شریکولو او د خطر نقشو وړاندې کولو له لارې، بنسټ د پلان شوو سړک‌کارونو له تکرار څخه مخنیوی کوي او د ټولنې د بسیج لپاره اړین ملاتړ تر لاسه کوي.

اغېزمنه همغږي د پرېکړه‌نیونې د واک لېږد معنا نه لري.  غیردولتي سازمانونه او د ملکي خدمتونو ادارې د خپلو پروګرامونو بشپړ مسوولیت پر ځان مني، خو د اغېزمنتوب، خوندیتوب او همغږۍ د پیاوړتیا لپاره له اړوندو لورو سره ګډ کار کوي. 

4.8  بشردوستانه همغږي او د کلسټر سیسټم

په افغانستان کې، بشردوستانه همغږي عموماً د سکتور پر بنسټ د همغږۍ د میکانېزمونو له لارې تنظیمېږي چې ډېری وخت ورته کلسټرونه ویل کېږي. دا پلاتفورمونه د ملګرو ملتونو ادارې، غیردولتي سازمانونه، او نور شریکان چې په یو شان سکتور کې فعالیت کوي، سره راټولوي.

د بشردوستانه کلسټرونو موخه

کلسټرونه لاندې موخې تعقیبوي:

·       د اړتیاوو، تشو او د غبرګون د پلانونو په اړه د معلوماتو منظم شریکول

·       د تخنیکي معیارونو او کاري تګلارو همغږي کول

·       د مرستو د تکرار مخنیوی او د نا ‌پوره شوو اړتیاوو روښانه کول

·       د چمتووالي او احتمالي پلان جوړونې همغږي

کلسټرونه عموماً د لاندې سکتورونو لپاره شتون لري:

·       سرپناه او غیرخوراکي توکي

·       اوبه او د حفظ‌الصحې کړنې

·       روغتیا

·       زده‌کړه

·       د خوړو خوندیتوب او کرنه

·       ساتنه

په کلسټرونو کې د ناورین خطر کمول او چمتووالی

کلسټرونه یوازې پر غبرګون تمرکز نه کوي، بلکې په لاندې برخو کې هم ملاتړ برابروي:

·       د موسمي چمتووالي پلان جوړونه

·       احتمالي پلان جوړونه

·       د مخکیني خبرتیا اړوند بحثونه

·       د ناورین د خطر کمولو لپاره تخنیکي لارښوونې

په کلسټرونو کې ګډون غیردولتي سازمانونو او د ملکي خدمتونو ادارو ته دا زمینه برابروي چې:

·       د بدلېدونکو خطرونو په اړه پر وخت معلومات ترلاسه کړي

·       د چمتووالي اقدامات له نورو بنسټونو سره همغږي کړي

·       هغو سیمو ته پاملرنې وکړي چې کافي خدمتونه نه‌لري

·       زده‌کړې، تجربې او ښې کړنلارې له نورو سره شریکې کړي

بېلګه:
د ژمي له موسم څخه مخکې، د سرپناه کلسټر د ژمي د چمتووالي ګډ معیارونه او هدف ډلې ټاکي. هغه غیردولتي سازمانونه چې له دغو معیارونو سره خپل فعالیتونه همغږي کوي، د پروګرامونو یوشانوالی او پوښښ ښه کوي او په ټولنو کې د ګډوډۍ او مغشوشۍ مخه نیسي.