د ناورین خطر کمول او بیړنی چمتووالی د روزنې لارښود اوومه برخه دوهم درس

 3.7  په WASH پروګرامونو کې د ناورین د خطر کمولو مدغم کول

د اوبو، حفظ‌الصحې او نظافت خدمتونه (WASH) د ناورینونو پر وړاندې ډېر حساس دي. سېلابونه، وچکالۍ او بې‌ځایه کېدل کولای شي په چټکۍ سره د پاکو اوبو او حفظ‌الصحې لاسرسی ګډوډ کړي او د ناروغیو د خپرېدو لامل شي.

د WASH پر سکتور اغېزمن کوونکي اصلي ناوریني خطرونه

·       د تشنابونو سېلابي کېدل او د اوبو د سرچینو ککړتیا

·       وچکالي چې د اوبو شتون راکموي

·       د زلزلو پر مهال د اوبو د زیربناوو زیان

·       د بې‌ځایه کېدو په سیمو کې د خدمتونو ډېر استعمال

په WASH پروګرامونو کې د DRR د مدغم ګېدو ټکي

د خطر پر بنسټ ځای ټاکنه او طرحه
د WASH تاسیسات باید:

·       د امکان تر حده له سېلاب‌خېزو سیمو لرې ځای پر ځای شي

·       په لوړ خطر لرونکو سیمو کې لوړ یا خوندي کړل شي

·       د تمه کېدونکو خطرونو پر وړاندې د مقاومت وړ طرحه ولري

د اوبو د سرچینو ساتنه
پروګرامونه باید په پام کې ونیسي:

·       د څاه‌ګانو او چینو لپاره د سېلاب ضد ساتنه

·       د وچکالۍ پر وړاندې مقاومت، لکه د اوبو زېرمه کول یا بدیلې سرچینې

چمتووالی او ساتنه

·       د ترمیمي توکو له مخکې ځای پر ځای کول

·       په بنسټیزه ساتنه کې د ټولنو روزنه

·       د بیړني اوبو رسولو لپاره عملي پلان جوړونه

بېلګه:
یو WASH پروګرام پرته له دې چې د سېلاب خطر وارزوي تشنابونه نصبوي. د سېلاب پر مهال تشنابونه نړېږي او د اوبو سرچینې ککړوي. د DRR اصولو له پلي کېدو وروسته، تشنابونه انتقال یا لوړېږي، د اوبو ایستلو سیستم ښه کېږي، او د سېلاب اړوند ناروغۍ کمېږي.

4.7  په روغتیايي پروګرامونو کې د ناورین د خطر کمولو مدغم کول

روغتیايي خدمتونه د ناورینونو پر مهال حیاتي ارزښت لري، خو خپله روغتیايي تاسیسات ډېر ځله له جدي خطرونو سره مخ وي. که روغتیايي پروګرامونه د ناورین د خطر کمولو له لیدلوري او د خطر پر بنسټ طرحه نه شي، د ناورین پر مهال ښايي خدمتونه ګډوډ شي، ځنډ ومومي او یا په بشپړ ډول ودرېږي.

د روغتیا سکتور اغېزمن کوونکي اصلي ناوریني خطرونه

·       د زلزلو پر مهال روغتیايي تاسیساتو ته زیان

·       سېلابونه چې کلینیکونو ته د لاسرسي لارې بندوي

·       د سېلابونو وروسته یا د وچکالۍ پر مهال د ناروغیو د خپرېدو زیاتوالی

·       د درملو او طبي توکو د رسولو د ځنځیر ګډوډېدل

په روغتیايي پروګرامونو کې د ناورین د خطر کمولو د مدغم کېدلو ټکي

د تاسیساتو خوندیتوب او لاسرسی

·        د کلینیکونو د ناوریني خطرونو او موقعیت منظمه ارزونه

·        د بیړنیو حالاتو پر مهال د خوندي بدیلو تګ‌لارو پېژندنه او ډاډمنول

چمتووالی او د ظرفیت لوړوالی

·       د بنسټیزو درملو او طبي توکو کافي بیړنۍ زېرمه

·       د راجع کولو روښانه او لومړنی تشخیص عملي پلانونه

·       د ناورین پر مهال د اغېزمن غبرګون لپاره د روغتیايي کارکوونکو منظمې روزنې

د ټولنې روغتیايي چمتووالی

·       د ناورینونو پر مهال د ناروغیو د مخنیوي په اړه د ټولنې پوهاوی

·       د ناروغیو د وختي پېژندنې او پر وخت راپور ورکولو پیاوړتیا

بېلګه:
یو کلیوالي کلینیک د سېلاب پر مهال ځکه له لاسرسي وځي چې د تګ اصلي لاره تر اوبو لاندې کېږي. د ناورین د خطر کمولو پر بنسټ طرحه شوې لاره بدیلې لارې پېژني، طبي توکي له مخکې ځای پر ځای کوي، او د ټولنې روغتیايي کارکوونکي روزي، چې په پایله کې د سېلاب پر مهال هم بنسټیز روغتیايي خدمتونه په دوامداره توګه وړاندې کېږي.

5.7  په سرپناه او زیربنايي پروګرامونو کې د ناورین د خطر کمولو مدغم کول

د سرپناه او زیربنايي پروګرامونه په مستقیم ډول دا ټاکي چې خلک تر کومې کچې د ناوریني خطرونو پر وړاندې افشا کېږي. که سرپناه په سمه توګه طرحه او جوړ نه شي، عادي خطرونه کولای شي په ناورینونو واوړي او جدي زیانونه رامنځته کړي.

د سرپناه سکتور اغېزمن کوونکي اصلي ناوریني خطرونه

·       د زلزلو پر مهال د کمزورو جوړښتونو نړېدل

·       د سېلاب له امله په سېلاب‌خېزو سیمو کې د جوړو شوو کورونو زیان

·       د سخت ژمي شرایط چې پر کم عایق لرونکو سرپناه‌وو منفي اغېز کوي

په سرپناه پروګرامونو کې د ناورین د خطر کمولو کې د مدغم ټکي

ساختماني خوندي کړنې

·       د محلي موادو په کارولو سره د خطر پر وړاندې د مقاومت لرونکو ساختماني تخنیکونو ترویج

·       د بنسټیز ساختماني ثبات ډاډمنول (بنسټونه، د دېوالونو نښلونې)

د ځای ټاکنه او پلان جوړونه

·       له لوړ خطر لرونکو سیمو څخه په څرګند ډول ډډه کول

·       په دقت سره د اوبو ایستلو، د غونډیو د ثبات، او د لاسرسي لارو ارزونه

د ژمي چمتووالی او د اقلیم ملاحظات

·       اغېزمن عایق کول، خوندي تودوخه، او د هوا پر وړاندې ساتنه

·       مناسبه هوا تر څو د کور دننه روغتیايي خطرونه راکم شي

بېلګه:
هغه سرپناه‌وې چې د بې‌ځایه کېدو وروسته په بیړه جوړېږي، لنډمهاله اسانتیا برابروي، خو د ژمي د توپانونو پر مهال نړېږي. د ناورین د خطر کمولو له مدغم کولو وروسته، د سرپناه طرحې ښې کېږي، د ژمي چمتووالی له مخکې پلان کېږي، او زیانونه په څرګند ډول راکمېږي.