د ناورین خطر کمول او بیړنی چمتووالی د روزنې لارښود اتمه برخه اول درس

 اتمه برخه: همغږي او بنسټیز چوکاټونه

(Coordination and Institutional Frameworks)

موخې

د دې برخې تر پای پورې به ګډونوال روښانه درک ولري چې د ناورین د خطر کمول او بیړنی چمتووالی په افغانستان کې څنګه د ملي، فرعي ملي او بشردوستانه سیستمونو له لارې همغږي کېږي. ګډونوال به وتوانېږي چې د همغږۍ او مهمو بنسټیزو چوکاټونو تشریح وکړي، دا روښانه کړي چې غیر دولتي سازمانونه  او د ملکي خدمتونو ادارې څنګه له اړوندو چارواکو او بشردوستانه کلسټرونو سره تعامل کوي، او د معلوماتو د شریکولو او راپور ورکولو غوره کړنې پلي کړي. ګډونوال به همدارنګه د نازکو او له شخړو اغېزمنو شرایطو کې د همغږۍ عامې ننګونې وپېژني او وکولای شي په بې‌طرفه، اصولي او عملي ډول ورسره چلند وکړي.

پېژندنه

په افغانستان کې د ناورین د خطر کمول او بیړنی چمتووالی له ګڼو لوبغاړو سره تړاو لري چې په بېلابېلو کچو کې فعالیت کوي؛ له ټولنو او محلي چارواکو نیولې تر ملي بنسټونو او بشردوستانه سازمانونو پورې. په داسې پېچلي او د سرچینو له پلوه محدود چاپېریال کې، اغېزمنه همغږي بنسټیزه ده تر څو هڅې یو بل بشپړې کړي، خطرونه په ټولیز ډول وارزول شي، او ټولنې پر وخت او مناسبه مرسته ترلاسه کړي. دا مادیول هغه د همغږۍ او بنسټیز چوکاټونه معرفي کوي چې په افغانستان کې د ناورین د خطر کمولو او چمتووالي بهیرونه رهبري کوي، او تشریح کوي چې غیردولتي سازمانونه او د ملکي خدمتونو ادارې څنګه له چارواکو او بشردوستانه همغږۍ میکانیزمونو سره تعامل کوي، معلومات په مسؤلانه ډول شریکوي، او د همغږۍ ننګونې په اصولي او عملي ډول مدیریت کوي.

1.8  د ناورین خطر کمولو او په بیړني چمتووالي کې د همغږۍ اهمیت

د ناورین خطر کمول او بیړنی چمتووالی د یوه واحد لوبغاړي له خوا په اغېزمنه توګه نه شي پلي کېدای. خطرونه پر ټولنو او سیستمونو پراخ اغېز لري، او غبرګونونه د بېلابېلو مهارتونو، سرچینو او واکونو ګډ کار ته اړتیا لري. همغږي دا باوري کوي چې اقدامات یو بل بشپړ کړي، پر وخت ترسره شي، او د تر ټولو مهمو اړتیاوو پر لور متمرکزه شي.

په افغانستان کې همغږي ځانګړی اهمیت لري ځکه چې:

·       ناورینونه ډېر ځله په یو وخت کې پر څو ولسوالیو یا ولایتونو اغېز کوي

·       سرچینې محدودې دي او باید په دقت سره لومړیتوب ورکړل شي

·       د لاسرسي محدودیتونه ګډ پلان جوړونې او د معلوماتو شریکولو ته اړتیا رامنځته کوي

·       ټولنې په یو وخت کې له ګڼو لوبغاړو سره تعامل لري

·       تکرارونه او تشې کولای شي خطر زیات کړي او باور زیانمن کړي

کمزورې همغږي کولای شي د مرستو تکرار، د اړتیاوو له پامه غورځېدل، ټولنو ته متضاد پیغامونه، او د سرچینو ناسم استعمال رامنځته کړي. اغېزمنه همغږي لاندې موارد پیاوړې کوي:

·       د خطرونو او لومړیتوبونو ګډ او واضح درک

·       د رولونو او مسوولیتونو روښانه وېش

·       د شته ظرفیتونو اغېزمن او همغږی استعمال

·       اغېزمنو ټولنو ته ښه او شفاف حساب‌ورکونه

همغږي یوازې په غونډو پورې نه محدوده کېږي؛ بلکې دا دې ته اشاره کوي چې معلومات څنګه بهېږي، پرېکړې څنګه همغږي کېږي، او اقدامات څنګه د بېلابېلو لوبغاړو او کچو ترمنځ په منظم ډول ترتیب او پلي کېږي.

2.8  د ناورین د خطر کمولو ملي او فرعي جوړښتونه

افغانستان د ناورین د مدیریت او د ناورین د خطر کمولو لپاره په ملي او فرعي کچو کې بنسټیز اداري جوړښتونه لري. که څه هم د دغو جوړښتونو ظرفیت او اغېزمنتوب د سیمې او وخت له مخې توپیر لري، خو د غیردولتي سازمانونه او د ملکي خدمتونو لپاره د دې جوړښتونو پېژندنه د اغېزمن تعامل او همغږۍ لپاره بنسټیز ارزښت لري.

د ملي کچې جوړښتونه

په ملي کچه کې د ناورین د مدیریت مسوولیتونه هغو ټاکل شوو دولتي بنسټونو ته سپارل شوي چې لاندې دندې ترسره کوي:

·       د بیړني چمتووالي او د ناورین د غبرګون همغږي

·       د زیانونو او اړتیاوو ارزونه

·       د مخکیني خبرتیا خپرول

·       له نړیوالو شریکانو سره اړیکه او همغږي