د ناورین خطر کمول او بیړنی چمتووالی د روزنې لارښود اوومه برخه دریم درس

6.7  په ټولو سکتورونو کې د خطر پر بنسټ د پروګرام طرحه

په ټولو سکتورونو کې د خطر پر بنسټ د پروګرام طرحه دې ته وایي چې د خطر شننه په دوامداره او منظم ډول د فعالیتونو د طرحې، تطبیق او څارنې د لارښود په توګه وکارول شي، نه دا چې دا یوازې د یوې جلا ارزونې په توګه وګڼل شي. دا بهیر د ارزونو پر مهال د مهمو خطرونو، زیان‌پذیري او ظرفیتونو له پېژندنې پیلېږي او همدا معلومات د ټولو سکتورونو په کچه د ځایونو، ټکنالوژیو، مهال‌وېشونو او هدف‌ګروپونو د خوندي او مناسب ټاکنو لپاره کارول کېږي. همدارنګه، پکې د سکتوري فعالیتونو دننه د چمتووالي او د خطر کمولو اقدامات مدغم کېږي او پلانونه د موسمي او چاپېریالي خطرونو پر بنسټ عیارېږي. د خطر پورې اړوندو شاخصونو منظم څارنه او د شرایطو له بدلون سره د پرېکړو پر وخت تازه کول د دې لامل کېږي چې ځنډونه او زیانونه راکم شي، سرچینې خوندي وساتل شي، او د پروګرامونو اغېزمنتوب، پایښت او حساب‌ورکونه لا پیاوړي شي.

لاندې اساسي ګامونه پکې شامل دي:

·       د ارزونو پر مهال د خطرونو او زیان‌پذیري منظمه پېژندنه

·       د خوندي ځایونو او مناسبو ټکنالوژیو محتاطه ټاکنه

·       د موسمي خطرونو پر بنسټ د مهال‌وېشونو عیارول

·       د چمتووالي او د خطر کمولو فعالیتونو په پروګرام کې شاملول

·       په خطر پورې اړوندو شاخصونو دوامداره څارنه

بېلګه:
د څو سکتوري پروګرام ساختماني فعالیتونه د سېلاب د لوړ خطر په موسم کې دي. د خطر د شننې پر بنسټ د طرحې له بیاکتنې وروسته، فعالیتونه بل مناسب وخت ته انتقالېږي، چې په پایله کې ځنډ او زیانونه په څرګند ډول راکمېږي.

د خطر پر بنسټ طرحه د پروګرامونو اغېزمنتوب، پایښت او حساب‌ورکونه پیاوړي کوي.

7.7  د ناورین د خطر کمولو په مدغم کولو کې د «زیان مه رسوه» اصل او د شخړو حساسیت

په افغانستان کې د شخړو حساسیت بنسټیز اهمیت لري. که د ناورین د خطر کمولو مداخلې په پوره دقت او فکر سره طرحه نه شي، ښايي په ناپوهۍ سره تاوتریخوالی، سیالۍ او ټولنیز فشارونه زیات کړي.

مهمې ملاحظې

·       د خطر کمولو د اقداماتو له نابرابر او یوطرفه وېش څخه ډډه کول

·       د ګټه‌اخیستونکو او د تطبیق د ځایونو روڼ، شفاف او عادلانه انتخاب
د محلي واک اړیکو، ټولنیزو دینامیکونو او د ځمکې د مسایلو ژور درک

·       له اړوندو محلي جوړښتونو، ټولنو او بنسټونو سره منظمه همغږي

بېلګه:
د سېلاب مخنیوي دېوال یوه ډله خوندي کوي، خو اوبه بلې ټولنې ته اړوي. که له مخه مشوره او ګډه پرېکړه و نه شي، نارضایتي او شخړې زیاتېږي. د شخړو پر حساسیت ولاړ چلند ټولې اغېزمنې ډلې ښکېلوي او د طرحې عیارول تضمینوي.

د «زیان مه رسوه» اصولو پلي کول دا باوري کوي چې د ناورین د خطر کمولو مدغم کول خطر راکم کړي، نه دا چې نوي ټولنیز یا د ساتنې خطرونه رامنځته کړي.

8.7  د قضیې څېړنه: په یو څو سکتوري پروګرام کې د ناورین د خطر کمولو مدغم کول

پېښه:
یو غیردولتي سازمان په یوه سېلاب‌خېزه ولسوالۍ کې یو څو سکتوري پروګرام، زده‌کړه، WASH، سرپناه پلي کوي.

ترسره شوي اقدامات:

·       د خطر ګډه ارزونه ترسره شوه

·       مکتبونو او سرپناه ځایونه عیار او خوندي کړل شول

·       د اوبو، حفظ‌الصحې او نظافت د اوبو ایستلو سیستمونه او د سېلاب ضد ساتنه پیاوړې شو

·       د ټولنې د چمتووالي عملي پلانونه جوړ شول

پایلې:

·       د سېلابونو پر مهال زیانونه په څرګند ډول کم شول

·       د بنسټیزو خدمتونو دوام ښه شو

·       د ټولنې باور او همکاري زیاته شوه

زده شوې تجربې:

·       د ناورین د خطر کمولو مدغم کول هغه مهال ډېر اغېزمن وي چې په ټولو سکتورونو کې په یوځای ډول پلي ش

·        له وخته پلان جوړونه لګښتونه او ځنډونه راکموي

·        د ټولنې ماناداره ګډون پایلې پیاوړې کوي

لنډیز

دې مادیول تشریح کړه چې د ناورین د خطر کمول څنګه کولی شي په افغانستان کې د زده‌کړې، اوبو، حفظ‌الصحې او نظافت (WASH)، روغتیا او سرپناه په ګډون په مهمو سکتوري پروګرامونو کې مدغم شي. مادیول د DRR د اصلي کولو عملي د مدغم ټکي روښانه کړل، پر خوندي زیربناوو او د خطر پر بنسټ د پروګرام طرحې ټینګار وکړ، او د «زیان مه رسوه» اصل او د شخړو حساسیت یې د اساسي ملاحظاتو په توګه مطرح کړل. د سکتوري بېلګو او یوې قضیې څېړنې له لارې، مادیول وښودله چې په سکتوري پروګرامونو کې د DRR مدغم کول څنګه خوندیتوب، مقاومت او پایښت پیاوړي کوي.