د خطر مدیریت اوله برخه دوهم درس

. د خطر ډولونه

ادارې باید د خطرونو بیلابیل ډولونه وپېژني، ترڅو د هغوی د کنټرول لپاره چمتو اوسي. خطرونه له داخلي یا بهرنیو سرچینو څخه رامنځته کېږي او پر بېلابېلو برخو اغېزې کوي.

۴.۱  ستراتیژیک خطرونه

د ادارې د اوږدمهاله موخو، لید او تمرکز سره تړلي خطرونه دي.

بیلګې: لکه ناسمې ستراتیژیکې پرېکړې، له کره څیړنې پرته نوي بازارونو ته ننوتل، او د تمویل کوونکو د لومړیتوبونو سره ناسم چلند.

۴.۲ عملیاتي خطرونه

دا خطرونه د ورځنیو کارونو، داخلي سیستمونو او اجرايي چارو سره تړلي خطرونه دي.

بیلګې:  د تجهیزاتو خرابوالی، نیمګړی لوجستیک، او د کارکوونکو غیرحاضري.

سناریو: یوه شرکت په کندهار کې د بې تجربې موټروانانو او ناسمې لارې له امله د توکو په رسونه کې ناکامه شو. دا ستونزه د روزنې او معیاري طرزالعملونو له لارې حل کېدای شوه.

۴.۳  مالي خطرونه

پدې کې مالي مدیریت، بودیجې، یا په اقتصادي عواملو سره مله زیانونه شامل دي.

بیلګې: د اسعارو نرخونو بدلون، د بودیجې زیاتوالی، درغلي یا اختلاس.

۴.۴  قانوني او منلي خطرونه

له قوانینو، تمویل کوونکو مقرراتو یا داخلي پالیسیو څخه د سرغړونې له امله رامنځته کېږي.

بیلګې: د کار قانون څخه سرغړونه، د مالیې نه سپارل، د تمویل کوونکي د راپورونو ناوخته وړاندې کول.

مثال: په ۲۰۱۹  کال کې، یوه پراختیایي پروژه په بلخ ولایت کې د راپور ناوخته وړاندې کولو له امله د تمویل له ځنډ سره مخ شوه.

۴.۵ اعتباري خطرونه

د سازمان اعتبار، نوم او د خلکو باور ته زیان رسوي.

بیلګې: منفي رسنۍ، ټولنیزو رسنیو کې ناسم پیغامونه، او د ټولنې او وګړيو سره ناسمې اړیکې.

۴.۶ امنیتي او فزیکي خطرونه

د کارکوونکو، ودانیو یا معلوماتو خوندي‌توب ته ګواښ دي.

بیلګې: په ناامنه سیمو کې د کارکوونکو اختطاف، سایبري بریدونه، او د ودانیو غیر معیاري وضعیت.

۴.۷ چاپېریالي او بهرني خطرونه

د طبیعي پېښو، سیاسي حالاتونو یا حکومتي بدلونونو له امله رامنځته کېږي.

بیلګې: زلزلې، سېلابونه، وچکالي، تاوتریخوالی، او د سرحدونو ناڅاپي بندېدل.