د خطر مدیریت اوومه برخه دوهم درس

.  T2 – د خطر درملنه / کمول (Risk Treatment / Mitigation)

د Treatment معنا دا ده چې داسې کړنې باید ترسره شي چې د خطر د پېښېدلو احتمال یا اغېزې کم کړي. دا تر ټولو عامه ځوابي ستراتیژي ده.

کله باید وکارول شي؟

•       خطر واقعي خو د مدیریت وړ وي؛

•       کنټرول کولای شی د پایلو د کمولو سبب شی؛

•        فعالیت د پروژې د بریا لپاره مهم وي؛

بېلګې:

•       د امنیتي خطر لپاره: د خطرناکو سیمو د سفرونو لپاره امنیتي اسکورت برابرول

•        د عملیاتي خطر لپاره: د اضافي عرضه کوونکو اضافه کول که یو ناکام شي

•        د مالي خطر لپاره: د پیسو لېږد لپاره دوه لاسلیکونه لازمي کول

سناریو:
په ننګرهار ولایت کې د ماشومانو د ساتنې په یوه پروژه کې دا خطر و چې ممکن ځینې ټولنیز مشران د ماشوم‌پاله ځایونو د جوړېدو مخالفت وکړي. ټیم د خطر کمولو پلان جوړ کړ: له مخکې ښکېلتیا، له مشرانو سره خبرې، او د بااعتباره شخصیتونو همکاري. مقاومت کم شو او مرکزونه په بریالیتوب پرانیستل شول.

نکتې:

·       Mitigation)) خطر درملنه / کمول وخت، پلان، او کله ناکله بودیجه غواړي

·       پایلې یا نتایج باید وڅارل شي، ترڅو څرګنده شي چې خطر کم شوی که نه

۴.  T3 – د خطر انتقال (Risk Transfer)  

Transfer معنا دا ده چې د خطر مسؤلیت بل لوري ته ولېږدول شي، اکثراً د قراردادونو، بیمې، یا شراکتونو له لارې. خطر لا هم موجود دی، خو بار یې بل لوری وړي.

کله باید وکارول شي؟

·       کله چې خطرونه مالي، تخنیکي یا قانوني ماهیت ولري

·       کله چې دریم لوری د خطر د مدیریت لپاره ښه چمتو وي

بېلګې:

·       تدارکات: د وسایطو ترمیم په پار له یو مسؤلیت‌لرونکي عرضه کوونکي سره قرارداد کول

·        بیمه: د پروژې وسایط یا ګدامي توکي بیمه کول

·       قانوني موافقت: د قراردادونو د محلي قوانینو سره د سمون لپاره د حقوقي مشاورینو ګمارنه

عملي یادونه:
د خوړو د وېش په یوه پروژه کې، یوه اداره د ترانسپورت پر مهال د توکو د خرابېدو خطر عرضه کوونکي ته انتقال کړ. په قرارداد کې دا ماده شامله وه: “د توکو د کیفیت مسؤلیت د تحویل پر وخت د عرضه کوونکي دی.” دا کار اداره له مسؤلیت څخه ساتي او د خدمتونو کیفیت یې لوړ کړ.

نکتې:

·       خطر له منځه نه ځي، یواځې انتقالېږي

·        واضح قانوني اسناد او څارنې ته اړتیا لري

·       کېدای شي اضافي لګښتونه ولري (لکه د بیمې پیسې)

۵.  T4 – د خطر منل / زغمل (Risk Tolerance / Acceptance)

د Tolerate معنا دا ده چې خطر د اضافي اقدام پرته ومنل شي، اکثره ځکه چې دا:

•       د اغېزې یا احتمال له مخې ټیټ وي

•        د مخنیوي وړ نوې

•        د کمولو لګښت یې له ګټې زیات وي

کله باید وکارول شي؟

•       کله چې خطر د سازمان د منلو وړ حد (Risk Appetite) دننه وي

•       کله چې کنټرول موجود وي خو د خطر مکمل مخنیوی نه‌شي کولی

•       کله چې د خطر د کمولو لګښت د پایلې ارزښت نه لري

څنګه باید وکارول شي؟

•       دا تصدیق کړئ چې خطر د منلو وړ حد کې دی

•       خطر په ښکاره ډول د خطر ثبت‌پاڼه کې د منل شوي په توګه ثبت کړئ

•       دا پرېکړه له اړوندو شریکانو سره شریکه کړئ

•       که خطر شدید شي، یوه ساده اضطراري طرحه چمتو کړئ

بېلګې:

•       په غیرعاجلو فعالیتونو کې د موسم له امله کوچني ځنډونه

•       د بودیجې په چوکاټ کې د لویو تدارکاتو په پروژو کې لږ تفاوتونه

•       په کم لید لرونکو پروژو کې محدود اعتباري خطرونه

سناریو:
د څارنې یو ټیم ونه‌توانېد چې دوه اونۍ یوه پروژه په غور سره وګوري، ځکه سړکونه بند وو. د دې پر ځای چې د ټیم لپاره هوایي سفر برابر شي، سازمان دا ځنډ ومنه او راتلونکې لیدنې ته یې اضافه کړ. البته خطر د منلو وړ حد کې و.

نکتې:

·       منل شوي خطرونه باید لا هم ثبت شي

·       که خطر زیات شي اضطراري پلانونه ګټور وي

۶.  د سمو ستراتیژیو انتخاب

د خطر ځواب یو “د ټولو لپاره مناسب” حل نه دی. ټیمونه باید:

•       د خطر نوعیت، شدت او احتمال وارزوي

•       سازمان دخطر د منلو وړ حد (Risk Appetite) او ظرفیت ارزونه وکړي

•       له اړوندو څانګو سره مشوره وکړي (حقوقي، امنیتي، مالي، برناموي)

•       د ځواب د لګښت مؤثریت ته پام وکړي

د 4Ts مقایسوی جدول: