د خطر مدیریت څوارلسمه برخه اول درس

څوارلسمه برخه: د خطر مدیریت وسایل او تخنیکونه

موخې

د دې برخی په پای ته رسولو سره به ګډونوال و توانیږی تر څو:

· مهم وسایل او تخنیکونه د خطر مدیریت لپاره وپیژني او وکاروي

· وسایل د خطر پېژندلو، ارزونې، لومړيتوب ټاکلو او ځواب ویلو لپاره تطبیق کړي

· د خطر ثبت جدول (Risk Register) د خطرونو د څارنې او ثبت لپاره وکاروي

· د احتمال-اغېزېې جدول (Probability-Impact Matrix) د خطر لومړيتوب ټاکلو لپاره وکاروي

· د خطر ویش جوړښت (Risk Breakdown Structure – RBS) د خطرونو د منظم وېش لپاره تطبیق کړي

· دغه وسایل د واقعي بشري مرستو او پراختیایي پروژو په شرایطو کې تطبیق کړي

۱. د خطر ثبت جدول (Risk Register)

د خطر ثبت جدول د خطر مدیریت په هر سیستم کې تر ټولو مهمه وسیله ده. دا یو منظم سند یا جدول دی چې ټول پېژندل شوي خطرونه، د هغوی ارزونې، د کمولو پلانونه او مسؤل اشخاص پکې ثبتېږي. دا مرسته کوي چې ټیمونه د خطرونه څارنه وکړي، کتنه ورته وکړي او منظم غبرګون ورکړي.

د خطر ثبت جدول کلیدي ځانګړتیاوې:

تشریح	ځانګړتیا
هر خطر ته ځانګړی کوډ ورکول (لکه R1، R2)	د خطر شمېره (Risk ID)
د خطر یا ګواښ لنډ وضاحت	د خطر توضیح
د دې ارزونه چې خطر څومره احتمال لري او څومره اغېزې لري	احتمال او اغېزېه
احتمال × اغېزېه = د خطر لومړيتوب نمره	د خطر نمره یا کچه
پلان شوي کړنې د خطر کمولو یا د پیښې غبرګون لپاره	کمول او بدیل
هغه شخص یا ټیم چې د خطر مدیریت مسؤلیت لري	د خطر مسؤل
خلاص، د بیاکتنې لاندې، یا بند شوی	حالت

بېلګه:

په دایکنډي کې د سرپناه پروژې د خطر ثبت جدول کې شامل وو:

خطر: د ساختماني موادو د سپارلو ځنډ
احتمال: لوړ
اغېزېه: منځنی
کمول: مخکېنی پېر، له ځایي بازار څخه اخیستل
مسؤل: د لوجستیک افسر
حالت: آزاد، کمولو کې دی

ګټه:

· ټول خطر پورې اړوند معلومات یوځای ساتي

· حساب‌ورکونې ته زمینه برابروي

· څارنه او بیاکتنه اسانه کوي

سپارښتنه: د خطر ثبت جدول دې د ټیم په شریک فولډر یا پروژه‌مدیریت سافټویر کې وساتل شي او منظمه نوې شي.

۲. د احتمال-اغېزېې جدول (Probability and Impact Matrix)

دا جدول چې د “خطر جدول” یا “تودوخې نقشه (heat map)” هم بلل کېږي، یوه مشهوره او لیدلوري وسیله ده چې د خطرونو ارزونه او پرتله اسانه کوي. دا خطرونه د احتمال او اغېزېې پر بنسټ یو جدول ته ځای ورکوي ترڅو خطرونه درجه ‌بندي شي.

مهمې برخې:

احتمال (Probability): خطر څومره ممکن دی؟
اغېزېه (Impact): که خطر پیښ شي، اغېزې به یې څومره جدي وي؟

د جدول بېلګه:

اغېزېه / احتمال	ټیټ	منځنی	لوړ
لوړ	3	6	9
منځنی	2	4	6
ټیټ	1	2	3

نمره = احتمال × اغېزېه
درجه‌بندي:

1-3: ټیټ خطر
4-6: منځنی خطر
7-9: لوړ یا مهم خطر

واقعي مثال:

د ټولنې د اوبو په پروژه کې دوه خطرونه وو:

خطر 1: دروند باران چې د ځمکې ښوېېدنې لامل کېږي (احتمال: لوړ؛ اغېزېه: لوړ → نمره: 9)
خطر 2: د ټولنې د فیډبک راپورونو کې ځنډ (احتمال: منځنی؛ اغېزېه: ټیټه → نمره: 2)

ټیم لومړی د ځمکې ښویېدنې لپاره چمتووالی ونیوه او په دوهم خطر یې لږ تمرکز وکړ.

ګټې:

· ساده او ښکاره وسیله ده

· د منابعو اولویت ټاکلو کې مرسته کوي

· د ټیم غړو سره پرېکړه‌نیونه اسانه کوي

۳. د خطر د ویش جوړښت (Risk Breakdown Structure – RBS)

د خطر د ویش جوړښت یوه منظمه وسیله ده چې خطرونه د منبع یا ډول پر بنسټ ډلبندي کوي. دا لکه د کار وېش جوړښت (WBS) په پروژه‌مدیریت کې، مرسته کوي چې خطرونه د لیدلو او منظم شي او هیڅ خطر له پامه ونه غورځي.

عمومي وېش:

ستراتیژیک
عملیاتي
تخنیکي
مالي
قانوني/تطبیقي
چاپېریالي/بهرنی
امنیتي/خوندیتوب

هره ډله بیا نور هم په جزئیاتو وېشل کېدای شي. د بېلګې په توګه: