دخطر مدیریت دوهمه برخه دریم درس

. د خطر ثبت‌پاڼه  (Risk Register)

د خطر ثبت‌پاڼه یوه بنسټیزه وسیله ده چې د خطرونو د مستند کولو او څارنه لپاره کارول کېږي.  دا د خطرونو د تفصیلي ثبت لپاره منظم چوکاټ وړاندې کوي، لکه احتمال، اغېزې، د کمولو پلان، مسؤل شخص او اوسنی وضعیت.

معمولاً لاندی موارد پکې شامل وي:

·       شمیره – Risk ID؛

·       تشریح؛

·       د احتمال او اغېزې درجه بندي؛

·       مسؤل شخص؛

·       د کمولو کړنې؛ او

·       اوسنی وضعیت.

بېلګه:
یوه بشري مرستندویه اداره ممکن د هرې پروژې لپاره یوه ډیجیټلي د خطر ثبت‌پاڼه وساتي.  د اوسېدو ځای جوړونې پروژې لاندې کېدای شي دا ریکارډ موجود وي:  “ د سرحدونو بندېدو له امله د پخلي موادو کمښت“  چې مسؤلیت یې د لوجستیک کارمند ته ورکړل شوی وي او یو بدیل تدارکاتي پلان هم پکې یاد شوی وي.

۷.  د خطر مسؤل  (Risk Owner)

د خطر مسؤل هغه کس یا ټیم وی چې د یوه مشخص خطر د مدیریت، څارنې، د کمولو د کړنېو د تطبیق او د وضعیت د اپدیت کولو مسؤلیت لري.

بېلګه:
که خطر “د نغدو پیسو له کارتونو ناوړه استفاده” وي، مسؤل به د مالي مدیریت مشرتابه ته اړوند وي، چې د مالي کنټرول، د مستحقو کسانو تائید او د حساب ورکولو د کړنلارو مسؤلیت لري.

د خطر مسؤلیت د حساب ورکولو کچه لوړوي او د ځواب ویلو سرعت ښه کوي. 

۸. د کنټرول کړنې / د خطر کمولو ستراتیژۍ  (Control Measures / Mitigation Strategies)

د کنټرول کړنې، چې د خطر کمولو ستراتیژۍ هم بلل کېږي، هغه مشخص کړنې دي چې د خطرونو د مدیریت لپاره کارول کېږي. دا کړنې د خطرونه مخنیوی کوي، یا یې ژر کشف کوي، یا یې هم اغېزې راکموي.

کنټرول درې ډوله کېدای شي:

·       د خطر د پېښېدو مخنیوی کوي (Preventive)

·       د خطر د پېښېدو وروسته یې تشخیص کوي (Detective)

·       د خطر د پایلو سره مقابله کوي (Corrective)

بېلګه:
د جعلي انوایس خطر لپاره:

•       مخنیوی:  د عرضه کوونکو مخکې له مخکې تصدیق

•        تشخیص:  مالي تفتیش

•        اصلاح:  د جعلي قراردادونو لغوه کول

۹.  د مخکې خبرتیا نښې  (Early Warning Indicators)

د مخکې خبرتیا نښې (EWIs) او د کلیدي خطر شاخصونه (KRIs) د خطرونو د فعال څار لپاره کارول کېږي. دا نښې اداره خبروي چې خطر شونی دی یا دا چې موجود کړنې ممکن کافي نه وي.

•       اکثر غیرعددي او د مشاهدې وړ نښې وي چې له ساحې یا شریکانو څرګندېږي (EWIs)

•       معمولاً عددي او مشخص شاخصونه وي، چې د خطرونو د ارزونې لپاره ټاکل کېږي (KRIs)

د دواړو ترکیب د فعال او انعطاف‌پذیر خطر مدیریت لپاره اساسي رول لري.

بېلګې:

·       د کرنې د معیشت په پروژو کې، د تېلو د بیو ناڅاپي لوړوالی، د ترانسپورت د مصارفو د زیاتوالي د خطر یوه نښه کېدای شي.

·        که د عرضه کوونکو د تحویلي په وخت کې 30٪  کمښت راشي، دا د عرضې د سلسلې د بې‌ثباتۍ یوه کلیدي نښه ده. 

۱۰.  د بدیل پلان او د کړکیج د مدیریت پلان  (Contingency Plan vs. Crisis Management Plan)

که څه هم د بدیل پلان او د کړکیج د مدیریت پلانونه دواړه د نامعلوم حالت لپاره چمتووالي کې مهم رول لري، خو د خطر مدیریت په چوکاټ کې بېلابېلې دندې ترسره کوي . د دې توپیر درک کول ادارو سره مرسته کوي چې د پېښې د کچې او طبیعت له مخې مناسب غبرګون وښيي.

·       که یو مشخص خطر رامنځته شي، مخکې له مخکې د ټاکل شویو کړنېو مجموعه ده. (Contingency Plan)

·       د ناڅاپي، لوړ اغېزې لرونکو پېښو لپاره پراخ پلان دی چې عادي عملیات ګډوډوي. (Crisis Management Plan)

دواړه باید مخکې له مخکې جوړ او په منظمه توګه یې کتنه یې وشي.

بېلګه:

ادارې یا سازمانونه باید دواړه پلانونه ولري.

۱۱. د مخنیوي او غبرګون کړنې  (Preventive vs. Reactive Measures)

د خطر په مدیریت کې، د خطر له پېښې مخکې کړنې ترسره کول او د پېښې وروسته ځواب ویل دواړه مهم دي. دواړه ډولونه بېلابېلې موخې لري، خو ګډ ډول یې د خطر د مدیریت مؤثریت لوړوي.

·       هڅه کوي چې خطر پېښ نه شي لکه روزنه، امنیتي پلټنې (Preventive Measures)

·       د خطر له پېښېدو وروسته پلي کېږي لکه د تاوان کنټرول او څېړنه (Reactive Measures)

د یوه اغېزېمن خطر مدیریت پلان د دواړو کړنو متوازن ترکیب لري.

بېلګه:
د ژمي لپاره د چمتووالي په پروژو کې:

•       مخنیوی:  د واورې له اورښت مخکې د تودوخې کیټونو اخیستل.

•       غبرګون: د سړکونو د بندېدو وروسته بېړنۍ مرستې وېشل.

ښې پروژې د سرچینو او خطر د لومړیتوب له مخې، دواړه ډولونه پلي کوي.